Agave havardiana - Havards Honderdjarige plant

De Agave havardiana, of Havards Agave, afkomstig uit de kalksteen- en halfwoestijnbergen in het centrale noorden van Mexico, is een van de meest winterharde in zijn geslacht. In droge grond kan hij vorst tot ongeveer -23°C doorstaan, en overleeft hij onze winters bij -17°C, mits hij in de winter tegen regen wordt beschermd. Deze vaste plant vormt langzaam een mooi open, middelgrote rozet, waarvan de getande, grijsblauwige bladeren zeer regelmatig gerangschikt zijn. De bloei komt uit het centrum van de oudste rozetten, wat het einde van de plant betekent, die er wel voor zorgt nakomelingen (uitlopers) dicht bij de basis te produceren. Met een formidabel wapenarsenaal dat wat afstand tot looproutes vereist, heeft hij een unieke architectonische aanwezigheid. Daar kunt u van genieten in een grote rotstuin, op een helling of in een verhoogd plantenbed, in de meeste van onze streken.

De Agave havardiana, beschreven in 1912, is een botanische soort met een zeer langzame groei, geschikt voor de meeste van onze klimaten, mits geplant in een grond rijk aan stenen en grof zand, die zeer goed waterdoorlatend is. Hij behoort tot de agavefamilie (Agavaceae), net als de Yucca's en de Tuberoos. Deze vaste vetplant heeft wortelstokken die uitlopers kunnen produceren, maar hij vermeerdert zich gemakkelijker via zaad dan via de aanmaak van dochterrozetten. Hij heeft vrijwel geen bovengrondse stengels. Zijn rozet, niet erg dicht maar goed uitgespreid, bereikt gemiddeld een hoogte van 50 cm en een diameter van 70 cm op volwassen leeftijd. De rozet bestaat uit grijsblauwe tot grijsgroene bladeren met een karakteristieke vorm: ze zijn breed aan de basis, worden halverwege breder en lopen langzaam spits toe naar de top. De punt van elk blad eindigt in een lange doorn van 3 tot 6 cm, met een bruinzwarte kleur. De bladeren zijn vrij plat, niet erg dik, en hebben een rand met regelmatig geplaatste tanden, die grijsbruin tot roodachtig zijn bij jong plantgoed. Wanneer een rozet na vele jaren volwassen is, produceert ze een bloemstengel die soms wel 3 meter hoog kan worden. Deze draagt enkele horizontale vertakkingen. De vertakkingen dragen afgeplatte, bolvormige pluimen. De rozet, die monocarpisch is (eenmaal bloeiend), sterft af na de bloei die enkele maanden duurt. Hoewel de Agave havardiana in de natuur niet vaak uitlopers produceert, zijn de zeldzame exemplaren die zich op deze manier vermenigvuldigen geselecteerd en wijdverspreid in de teelt. Daarom is het niet ongewoon dat de plant zich al in de eerste teeltjaren omringt met dochterrozetten.

Deze zeer winterharde agave komt perfect tot zijn recht in een grote rotstuin, op een zuidhelling of aan de rand van een droge tuin, waar zijn opvallend grafische silhouet afsteekt tegen een minimalistisch, stenig decor, aangevuld met enkele wilde siergrassen zoals Stipa ichu of de Reuzenvedergras (Stipa gigantea). U kunt hem daar combineren met de Schijfcactus en andere Opuntia's, met de Reuzenvenkel (Ferula), met redelijk winterharde zuilcactussen (Cleistocactus strausii, Cylindropuntia imbricata); allemaal even zuinige planten. Een goede manier om agaves te laten uitkomen is door aan hun voet droogteminnende bodembedekkers te plaatsen: Teunisbloemen, Kaapse madeliefjes (Osteospermum), dwergalsem (Artemisia), Loodkruid (Ceratostigma plumbaginoides), Delosperma cooperi. Hun loof maskeert het gat dat achterblijft als een plant afsterft. U kunt deze agave ook in een pot op het terras kweken, tussen een collectie cactussen, door zorgvuldig de zonnigste plek uit te kiezen. Denk eraan deze prachtige plant uit de buurt van looproutes en jonge kinderen te houden!

De Agave is ook een eetbare plant, waarvan in Mexico mescal wordt gemaakt, een alcoholische drank verkregen door fermentatie van het suikerrijke sap. Hij wordt ook gebruikt in de traditionele geneeskunde in Mexico, Brazilië en India en heeft bewezen schimmelwerende eigenschappen. De bloeiwijzen zijn zeer rijk aan nectar en stuifmeel en trekken veel bestuivende insecten aan.