Acanthus mollis - Berenklauw

De Acanthus mollis, ook wel zachte acanthus genoemd, is een levend stukje mediterrane beschaving en een robuuste vaste plant die al sinds de Griekse oudheid wordt gewaardeerd om zijn architectonische silhouet. Zijn naam roept beelden op van bewerkte zuilkapitelen waar zijn grote, donkere, prachtig ingesneden bladeren met sierlijke krullen een prominente plaats innemen. De hoge, aarvormige bloeiwijzen, beladen met langwerpige wit-roze en paarse bloemen met stekelige schutbladen, inspireerden de empirestijl. In de tuin blijkt de Acanthus redelijk winterhard te zijn en past hij zijn groeicyclus aan aan het lokale klimaat. Het is een spectaculaire borderplant die volume, textuur en weelderigheid brengt in elke hoek. Het is wel verstandig zijn uitbreiding in de gaten te houden, want op een plek die hem bevalt – denk aan oude tuinen in het zuiden – kan hij zich uitbreiden tot grote kolonies, zowel in de zon als in de schaduw.

De Acanthus mollis behoort tot de Acanthusfamilie (Acanthaceae). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Griekenland, Albanië en Kroatië. Het is een vaste, kruidachtige plant die zich via de wortelstok verspreidt met dikke, vlezige wortels. Deze wortels dienen ook als opslagorganen, waardoor de plant droge zomers ondergronds kan overleven. De plant is zeer tolerant wat de bodem betreft; hij houdt van een steenachtige ondergrond, verdraagt kalk zeer goed, maar houdt in noordelijker streken niet van zware, kleiachtige grond die 's winters erg nat blijft. Een goed gevestigde wortelstok kan echter korte vorstperioden tot -12° à -15°C weerstaan, mits de grond goed gedraineerd is.

Op volwassen leeftijd vormt de zachte acanthus een prachtig uitwaaierende pol van ongeveer 60 cm hoog en 80 cm breed. In het zuiden bloeit hij in het late voorjaar, overleeft hij de zomerdroogte ondergronds en begint de groei weer in het najaar, waarbij het loof de hele winter blijft staan als de temperatuur niet onder de -8°C daalt. Meer naar het noorden komt het blad in het voorjaar tevoorschijn, bloeit hij midden in de zomer en trekt hij zich in het najaar ondergronds terug om de kou te ontlopen. Het blad is donkergroen, glanzend en bestaat uit bladeren die wel een meter lang kunnen worden en diep ingesneden zijn.

De bloei is spectaculair en vindt plaats van juni tot augustus, afhankelijk van de streek: hoge bloemstengels komen uit de grond en rijzen tot 1,25 m of 1,50 m hoogte. Ze zijn zeer stevig en hebben geen steun nodig. Elke bloemstengel draagt een veelheid aan langwerpige, 5 cm lange bloemen, dicht opeen gepakt en bijna horizontaal gedragen. Elke witte bloem is gedeeltelijk omhuld door paarse kelkbladen en voorzien van formidabele, stekelige schutbladen. Deze bloei trekt talrijke bestuivende insecten aan, zoals grote zwarte bijen. Na de bloemen volgen grote, bruine zaden, ingebed in de stekelige schutbladen: onmogelijk om te oogsten zonder handschoenen!

Deze spectaculaire plant komt tot zijn recht in de halfschaduw van bomen, in borders met vaste planten of langs paden. Je kunt hem ook solitair plaatsen; hij geeft volume en verticaliteit aan een wat sobere compositie, bijvoorbeeld tegen een donkere achtergrond van een haag of coniferen. Zowel de bloemstengels als de bloemen van de zachte acanthus zijn prachtig in grote boeketten, zowel vers als gedroogd. De plant combineert uitstekend met wilde bloemen of met planten met sierlijk blad zoals siergrassen, waarmee hij een mooi contrast vormt. Omdat hij perfect wortelconcurrentie verdraagt, kun je hem onder een den of een eik planten. In een tuin op een warme, beschutte standplaats verdwijnt het blad in de zomer: het is verstandig hem dan te combineren met bijvoorbeeld Caryopteris, Perovskia, Lobelia laxiflora of Epilobium canum, die in de zomer bloeien en de lege plek opvullen.

Eigenschappen: Acanthus wordt nog steeds gebruikt in de traditionele geneeskunde voor de behandeling van ontstekingen. Vroeger werd hij gebruikt om een pigment van gele kleur te verkrijgen.