Hedera helix - Gewone klimop

De klimop of gewone klimop, Hedera helix in het Latijn, is een plant die in Nederland zo algemeen is dat hij bijna geen introductie meer behoeft. Hoewel iedereen de vele toepassingen van deze houtige klimplant kent, gaat er soms een niet al te beste reputatie aan hem vooraf. Toch is klimop even nuttig voor de kleine wilde fauna als voor de tuinier. Hij kan zich aanpassen aan alle grondsoorten en klimaten, en is daarmee ook een waardevolle plant om snel alle plekken waar niets wil groeien te bedekken, zowel verticaal als horizontaal!

Klimop behoort tot de klimopfamilie (Araliaceae) en is daarmee een neef van Ginseng en vingerplanten. De Hedera helix is oorspronkelijk afkomstig uit de hele gematigde Euraziatische zone van het noordelijk halfrond. Het is een snelgroeiende klim- of kruipplant die een oppervlakte van 10 meter in alle richtingen kan bedekken, of zelfs meer, door zich spontaan op verschillende plekken te wortelen. Zijn bladeren zijn wintergroen en worden gedragen door dikke, grijsachtige twijgen met stervormige haartjes. De stengels hechten zichzelf aan de beschikbare steun met krachtige hechtwortels die zijn omgevormd tot zuignapjes. Deze hebben geen voedingsfunctie; klimop haalt zijn voeding uitsluitend uit het ondergrondse wortelstelsel.

Er zijn twee verschillende bladvormen op de plant, afhankelijk van hun functie: de stengelbladeren, vaak kruipend, zijn ingesneden in 5 lobben die meer of minder gemarmerd zijn met lichtgroen op een donkergroene achtergrond. Die van de bloeiende stengels, blootgesteld aan het licht, zijn meer ovaal, hartvormig en van een levendiger groene kleur. De bloei vindt plaats in september-oktober, en de vruchtzetting aan het einde van de winter of in het vroege voorjaar. De minuscule bloemen, crèmekleurig tot geelgroen, hebben vijf kroonbladeren. Ze zijn gegroepeerd in schermen die zelf weer in ronde eindstandige trossen staan en worden intensief bezocht door allerlei soorten bijen. De vruchten zijn kleine, ronde, zwartblauwe bessen, verzameld in trossen. Ze zijn giftig bij inname voor zoogdieren en vooral voor mensen, maar voedzaam en waardevol voor bepaalde vogels zoals zangvogels en duiven. Zij verspreiden de plant door met hun uitwerpselen de zaden, ontdaan van hun pulp, los te laten.

Alles bevalt hem, en hij bevalt alles! Klimop verfraait snel alle moeilijke plekken in de tuin, in de schaduw, en maakt het mogelijk om snel alles te bedekken wat verborgen moet worden, inclusief coniferen die in een haag zijn afgestorven. Voor dit gebruik kan hij worden ondersteund door wintergroene struiken zoals de sneeuwbal, de Portugese laurier of de bosrank. Hij bedekt de bodem effectief en perfect, waardoor onkruid uiteindelijk geen kans meer krijgt en de grond aan de voet van bomen en struiken wat koel blijft. Om het blad te verlevendigen, kunt u voorjaarsbloeiende bollen planten zoals botanische narcissen of druifjes, die in het voorjaar uit het groene tapijt tevoorschijn zullen komen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, verstikt klimop oude bomen maar zeer zelden. Integendeel, het beschermt hun schors en biedt onderdak aan allerlei nuttige kleine dieren, en dient ook als nest- en schuilplaats voor vogels. De Hedera helix is een goede muurbedekker, maar overdrijf niet want hij kan snel woekeren. Hoewel zijn reputatie als sloper bekend is, heeft hij oude, vervallen muren vaker beschermd dan vernietigd; het is het lostrekken van deze stevig in de voegen verankerde plant die het metselwerk doet instorten, terwijl de plant zelf intact blijft. Het gebruik op gevels is echter af te raden.