Trithrinax campestris - Drietandpalm

De Trithrinax campestris of Copernicia campestris, soms ook wel de 'drietandpalm' genoemd, is een middelgrote, relatief winterharde botanische soort. Hij komt oorspronkelijk uit de droge gebieden van Argentinië en Uruguay en wordt nog niet veel aangeplant in Nederlandse tuinen. Geplaatst op een of meerdere, door een grijze vezelmantel verbrede stammen, schieten bundels stijve, leerachtige, zwaardvormige bladeren met een blauwige glans de lucht in. In de loop der tijd ontvouwt en verheft de bescheiden, yuccavormige pol die hij in zijn jonge jaren is, zich gestaag tot hij zijn volle omvang bereikt. Deze weinig bekende soort, minder warmtebehoeftig dan de meeste andere palmen, zou in alle regio's in Nederland die gespaard blijven van strenge vorst moeten kunnen worden geacclimatiseerd.

De Trithrinax campestris (synoniem Copernicia campestris, Chamaethrinax hookeriana) behoort tot de familie van de Arecaceae (palmen). Het is een palm afkomstig uit het westen van Uruguay en het noordoosten van Argentinië, waar hij groeit in open vlaktes, vaak in de buurt van waterlopen, onder een klimaat met een uitgesproken droog seizoen. Deze palm kan zeer langzaam een hoogte van 6 tot 7 meter bereiken en wordt gedragen door een of meerdere dikke, rechte, massieve schijnstammen (stipes) die soms een diameter van 25 cm bereiken. Deze zijn bedekt met een grijze mantel van vezels, bezet met gevaarlijke zwarte doornen, de overblijfselen van oude bladstelen en verdroogde bladeren. Het loof is in terminale kransen aan het uiteinde van elke stam gerangschikt en kan uiteindelijk een spanwijdte van 3 meter innemen. Elke krans bestaat uit 40 tot 50 waaiervormige bladeren, 40 tot 50 cm breed, verdeeld in 20 korte, stijve en scherpe segmenten, bedekt met een witachtig dons aan de bovenzijde. Hun kleur is blauwachtig aan de bovenkant en meer groengrijs aan de onderkant. De bladsteel, grijsgroen van kleur en 50 cm lang, is stekelig, vooral aan de basis.

Trithrinax-soorten zijn tweeslachtig, wat betekent dat hetzelfde individu zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen draagt. De bloei, die bij oudere exemplaren plaatsvindt, is laat en gebeurt in oktober. De bloeiwijzen, zeer kort en weinig vertakt, zijn rondom de stam gerangschikt, net onder de bladkransen. Ze dragen een grote hoeveelheid aangenaam geurende, crèmegele bloemen, die in een gunstig klimaat zullen uitgroeien tot ronde, bruine vruchten. Elke vrucht bevat een ronde, bruine zaad van 1 cm diameter die vrij moeilijk kiemt.

De Trithrinax campestris heeft de uitstraling en elegantie van een palm gecombineerd met de robuustheid en taaiheid van een yucca. Vanwege de aanwezigheid van doornen is het aan te raden hem uit de buurt van looproutes en jonge kinderen te plaatsen. Samen met de Mazari-palm (Nannorrhops ritchiana), de Chamaerops hystrix, de Brahea armata en de Europese dwergpalm (Chamaerops humilis) behoort hij tot de in theorie meest winterharde sierpalmen. In werkelijkheid hangt dit sterk af van de waterafvoer van de bodem en de luchtvochtigheid. Opvallend mooi in een mild, gematigd of zeeklimaat, kan hij ook overal in Nederland in een grote kuip worden gekweekt, die 's winters op een koele, lichte en luchtige plek met weinig water kan worden overwinterd. Geplaatst bij een entree, aan weerszijden van een poort of als solitair bij een zwembad, zal hij schitterend staan. Liefhebbers van grafische planten kunnen naast hem de Nolina siberica, Agave ovatifolia, Dasylirion wheeleri of Yucca rigida planten; andere planten die eruitzien alsof ze in staal zijn gedoopt, zeer blauw zijn en goed zijn aangepast aan droge omstandigheden.