Ruscus aculeatus - Stekelmuisdoorn

De Ruscus aculeatus, ook wel Stekelige muizedoorn of Kattendoorn genoemd, is een wintergroene halfheester die vooral bekendstaat om zijn geneeskrachtige eigenschappen. Deze neef van de asperge biedt een originele, zeer grafische vorm, waarvan de twijgen het hele jaar door heldergroen blijven. Zijn onopvallende voorjaarsbloemen maken in het najaar plaats voor scharlakenrode bessen die de hele winter blijven zitten. De combinatie van de kleuren van het loof en de bessen is bijzonder sierlijk.

De Stekelige muizedoorn behoort tot de aspergefamilie (Asparagaceae). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit Midden- en Zuid-Europa en komt ook in Frankrijk, inclusief Corsica, voor. De groei van deze struik is traag en zijn uiteindelijke hoogte zal niet meer dan 0,75 m bedragen bij een breedte van ongeveer 1 m.
De Ruscus aculeatus is een kleine, tweehuizige struik met een vertakte, ronde vorm. Wat eruitziet als leerachtige, glanzende bladeren van 1 tot 2 cm lang, zijn in werkelijkheid cladodia: afgeplatte stengels die dezelfde functie vervullen als bladeren. Ze zijn ovaal, staan verspreid en eindigen in een scherpe doorn. Van april tot september verschijnen er op en onder deze cladodia kleine groenachtige bloemetjes. Vanaf september vormen zich op de vrouwelijke planten giftige, felrode bessen van ongeveer 1 cm in diameter, die de hele winter blijven zitten.


De Kattendoorn gedijt het best in goed doorlatende, kalkhoudende grond. In de natuur groeit hij in zuidelijke bossen, waar hij floreert in de schaduw of halfschaduw, beschermd tegen de brandende zon. Hij vraagt verder weinig onderhoud. Het is een struik die in elke tuin thuishoort om een te donkere hoek op te fleuren, bijvoorbeeld onder een niet te dicht beplant vak met bomen of struiken. Zijn enigszins wilde uiterlijk combineert mooi met lelies en gebroken hartjes, en zijn glanzende groene loof laat de delicate tinten van fuchsia's en akeleien mooi uitkomen. In de winter zijn de takken perfect te gebruiken voor bloemstukken binnenshuis.

De Ruscus aculeatus wordt veel gebruikt in de fytotherapie vanwege zijn vaatvernauwende en vochtafdrijvende eigenschappen. Hij werd al gebruikt door Dioscorides, een Griekse botanicus en arts uit de eerste eeuw. De plant kende ook veel huishoudelijk gebruik: opgerold als een bal om pannen schoon te schuren, als 'egel' voor schoorsteenvegers, of zelfs als eenvoudige bezem.