Pernettya mucronata

De Pernettya mucronata, of Gaultheria mucronata (de twee geslachten zijn in 1990 samengevoegd tot één, Gaultheria), is een kleine heideplant die opvalt door zijn decoratieve vruchtdracht in het najaar en de winter. Hij vertoont namelijk vanaf september talrijke rode bessen, die mooi afsteken tegen het donkergroene, wintergroene loof. Ze zijn goed bestand tegen vorst en kunnen bijna blijven zitten tot de volgende bloei. Vanaf mei verschijnen er kleine, witte klokjes die typisch zijn voor de heidefamilie (Ericaceae), waartoe de Gaulthérie behoort. Deze struik verdraagt ochtendzon, maar doet het uitstekend in halfschaduw, in een frisse en zure bodem. Hij heeft enkele jaren nodig om goed aan te slaan en vormt daarna via worteluitlopers brede kussens van ongeveer 1,20 meter breed bij een kleine meter hoog, zonder daarbij invasief te worden.

De Pernettya is een heideplant (Ericaceae), een grote plantenfamilie met ongeveer honderd geslachten waarvan de bekendste de Rhododendrons, bosbessen en heide (geslachten Erica, Calluna, Daboecia) zijn. Over het algemeen zijn dit zogenaamde "heideplanten", wat betekent dat ze houden van grond die bestaat uit organisch materiaal met een zure pH, met enkele uitzonderingen (de mediterrane heide Erica multiflora groeit ook in licht kalkhoudende grond...). Je herkent ze ook aan hun bloemen, meestal in de vorm van klokjes door de vergroeiing van de kroonbladen ("gamopetaal").
De Gaultheria bloeit dus rond de maand mei met mooie, kleine witte klokjes die kenmerkend zijn voor zijn botanische familie. Deze vrij onopvallende bloei is desalniettemin goed zichtbaar op het donkergroene loof van de struik en de kleine klokjes van ongeveer 1 cm doen mooi denken aan die van het lelietje-van-dalen. Ze vormen vanaf september kleine bessen van 1 cm of meer in diameter, in de vorm van enigszins afgeplatte bolletjes. Hun rode kleur is bijzonder decoratief en omdat ze vorst tot ongeveer -8 à -10°C kunnen weerstaan, kunnen ze afhankelijk van het jaar aan de plant blijven zitten tot het volgende voorjaar.
Let op: deze soort is tweehuizig, wat betekent dat er vrouwelijke en mannelijke planten zijn. Je moet ze dus mengen om een goede vruchtdracht te garanderen (1 mannelijke op 4 à 5 vrouwelijke). Wees ook voorzichtig in de tuin, deze mooie kleine vruchten zijn giftig.
Wat de teelteisen betreft, past de Pernettya volledig in het typische kader van heideplanten met een voorkeur voor zure grond (geen tolerantie voor kalk), die vooral in de zomer fris blijft. Deze struik kan in de volle zon worden geplant in een koel klimaat, maar hij verdraagt geen te felle zon gecombineerd met hoge temperaturen. Onder dergelijke weersomstandigheden kun je hem dus beter in halfschaduw planten.

Voor liefhebbers van heideplanten die niet over de juiste grond beschikken, kan deze struik in een pot worden geplant. Zorg dan voor een geschikt, zuur potgrondmengsel, een standplaats beschut tegen de volle zon en geef regelmatig water. In een tuin met zure of neutrale grond die is verrijkt met veen, plant je de Pernettya in een border aan de voet van hogere heideplanten. Je denkt dan uiteraard aan de klassiekers zoals camelia's of rhododendrons, maar je kunt ook originele combinaties maken met de berglaurier (Kalmia) met zijn prachtige witte, roze of rode bloei. De minder bekende maar opmerkelijke zurkelboom (Oxydendrum arboreum) is ook een uitstekende metgezel, wiens vlammende herfstkleur nog mooier wordt door het contrast met het donkere loof van de Gaultheria.