Zanthoxylum simulans - Japanse peper

De Zanthoxylum simulans, soms essenbladige peperboom genoemd, behoort tot een groep kleine Aziatische bomen die bekend staan om hun aromatische vruchten die in de keuken worden gebruikt als Szechuanpeper. Deze simulans-soort verdient bijzondere aandacht van de culinaire tuinier vanwege de gemakkelijke teelt, winterhardheid, merkwaardige wrattenschors en groeikracht. Na de onopvallende voorjaarsbloei verschijnen kleine roze-rode bessen, waarvan de gedroogde en gemalen roze schil als specerij wordt gebruikt. De combinatie van de roze vruchten en het blad dat in de herfst koperachtig gouden tinten krijgt, is prachtig bij deze Chinese peperboom. Hij is perfect in een informele haag, en zijn zeer doornige jonge takken zijn ideaal voor een afscheidende haag. Plaats hem daarom liever wat verder van een looppad en draag handschoenen bij het oogsten!

Oorspronkelijk afkomstig uit China en Japan, behoort de Zanthoxylum simulans tot dezelfde familie als citrusvruchten, de wijnruitfamilie (Rutaceae), waarmee hij zeer aromatisch blad deelt. Hij is bladverliezend in de winter, weerstaat kortstondig temperaturen tot -18°C en groeit in elke goed doorlatende en voldoende diepe grond. Late vorst kan echter de bloei schaden en de jonge scheuten verbranden. Alleen diepe schaduw ontmoedigt deze onverschrokken Chinese peperboom.

Deze kleine boom, met een zeer snelle groei in frisse, vruchtbare grond, bereikt gemiddeld een hoogte van 4 meter met een vergelijkbare breedte op volwassen leeftijd. Zijn groeiwijze is sierlijk, van nature uitgespreid, ondersteund door soepele takken. De stam en twijgen zijn bezet met fijne doorns die in de loop der jaren veel breder worden, terwijl hun punt bot wordt. Uiteindelijk vormen ze merkwaardige uitstulpingen die op grote wratten lijken. De twijgen dragen bladverliezende bladeren die afwisselend geplaatst zijn, 10 tot 20 cm lang, verdeeld in 3 tot 11 glanzende deelblaadjes met getande randen, voorzien van klieren met etherische oliën en kleine weerhaakjes. Bij het wrijven geven ze een geur af die tegelijkertijd kruidig, houtachtig, citroenachtig en licht peperachtig, maar zacht is. Hun kleur is een mooi donkergroen, ze verkleuren naar geel-oranje in de herfst voordat ze afvallen. De bloei verschijnt al bij exemplaren van 3 of 4 jaar oud. Deze vindt plaats in mei-juni, vroeger of later afhankelijk van het klimaat, op de eenjarige twijgen. Ze bestaat uit kleine bloemtrossen of schermen van 3 tot 5 cm diameter, samengesteld uit kleine, komvormige, geelgroene bloempjes. Bij deze struik vind je zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen. Na bestuiving vormen zich op de vrouwelijke bloemen ronde, wrattige vruchten van 3 tot 5 mm diameter. Hun vlezige omhulsel is roze-rood van kleur bij rijpheid, ze openen zich en onthullen zwarte, glanzende zaden. Alleen het omhulsel wordt geconsumeerd, na droging en vermaling. Opmerkelijk is dat de essenbladige peperboom zeer goed tegen snoei kan, zelfs rigoureuze.

In de keuken:

De roze bessen van deze Szechuanpeperboom mogen niet worden verward met de "roze bessen" of "roze peper" die in het specerijenschap worden verkocht: deze laatste worden geproduceerd door een andere kleine boom genaamd Schinus terebinthifolius, de Braziliaanse peperboom, afkomstig uit Zuid-Amerika. In de keuken gebruik je de roze "schil" van de vruchten van onze Zanthoxylum om conserven, rijst, salades en bereide gerechten op smaak te brengen. Deze specerij is onmisbaar in de traditionele Aziatische keuken. Gedroogde en tot poeder vermalen bladeren worden ook gebruikt, met name in Japan: hun aroma lijkt sterk op dat van de bessen.

In de tuin:

Deze kleine boom met zijn fascinerende schors is charmant in een Engelse of naturalistische tuin. Als solitair geplant kan hij met de tijd uitgroeien tot een mooi exemplaar dat voor verraste reacties van uw bezoekers zorgt: u kunt perfect de onderste takken tot ongeveer 1 meter boven de grond terugsnoeien om de stam vrij te maken. Vrijgroeiend vindt hij van nature zijn plaats in een ongesnoeide haag, samen met bijvoorbeeld kornoeljes, lijsterbessen, sneeuwballen, Osagedoorn, sierappels en sierkersen, of honingboom. Het stekelige karakter van zijn jonge twijgen maakt deze mooie struik tot een ideale kandidaat voor een afscheidende haag. Gebruik hem hiervoor bijvoorbeeld in combinatie met Poncirus trifoliata, Rosa moyesii, Pyracantha, eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna), Japanse sierkwee 'Cido', duindoorn...