Sambucus nigra Pendula - Gewone vlier

De Sambucus nigra 'Pendula' is een zeer zeldzame, treurvorm van de zwarte vlier. Het is een struik die op volwassen leeftijd ongeveer 2 meter hoog wordt, waarvan de zeer buigzame takken sierlijk overhangen. Ze dragen een elegant groen blad. In de vroege zomer tooit de plant zich met grote, pluizige witte schermen, gevolgd door een vruchtdracht met eetbare zwarte bessen. Winterhard en bladverliezend zoals alle vlierstruiken, ontwikkelt hij een zeer originele, unieke vorm binnen de vlierfamilie.

De Sambucus nigra behoort tot de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae), net als de kamperfoelies. Het is een wilde soort die wijdverspreid is in Europa, Noord-Afrika en tot in Klein-Azië. De zwarte vlier is een opportunistische en zeer aanpasbare soort, die je in heel Nederland aantreft in lichte bossen, hagen, braakliggende terreinen, kustduinen en ook vaak in de buurt van bebouwing, waar hij al duizenden jaren samenleeft met de mens. Het is dus een niet veeleisende en echt makkelijk te kweken struik voor elke tuin. Hij verdraagt kalkhoudende kleigrond perfect, zelfs als die relatief droog is, mits diep.

De vorm 'Pendula' bereikt een hoogte van 2 meter bij een breedte van 2 tot 3 meter. Zijn twijgen zijn zeer buigzaam en hangen sierlijk aan alle kanten over, over een behoorlijke lengte. Ze dragen van het voorjaar tot in het najaar een elegant, groen gekleurd blad. De bladeren zijn samengesteld uit langwerpige deelblaadjes met getande randen, die aan de bovenkant licht glanzen. De bloei vindt meestal plaats in juni (iets eerder of later afhankelijk van het klimaat), in de vorm van zeer duurzame schijnschermen met een doorsnede van 10 tot 12 cm. De kleine bloemen zijn wit, geurend en hebben 5 bloembladen. Deze bloei trekt veel bestuivende insecten aan. De eetbare en smakelijke vruchten zijn zwarte tot zwartpaarse bessen met zacht vruchtvlees, met een diameter van 6 tot 8 mm.

De vlier 'Pendula' is een uitzonderlijke plant, die je optimaal in de schijnwerpers zet door hem solitair of in een heestergroep met vaste planten te planten. Hij kan langs een muur worden geleid, om zijn overhangende twijgen, als een paraplu, goed tot hun recht te laten komen. Net als alle vlierstruiken is hij zeer winterhard en makkelijk te combineren met andere voorjaars- of zomerbloeiende struiken. Combineer hem met Seringen, Sierappels, Prunus of Sneeuwballen (Viburnum). In een border voeg je lagere struiken en vaste planten toe die hem niet verbergen. Op een zeer vochtige plek, dicht bij een wateraftappunt, kan hij een mooie achtergrond vormen voor zeer grote vaste planten zoals ligularia's of grote varens, en doet hij denken aan een zeer klein uitgevallen treurwilg.

In de keuken: de bloemen kunnen worden verwerkt in beignets of siroop, door ze in suiker te laten trekken. De knoppen in azijn geven salades pit, en de bessen worden gegeten als sap, gelei of jam, of verwerkt in wijn. Ze geven appeltaart een aangename smaak. Alleen de bloemen en bessen zonder bladsteel zijn eetbaar; de rest van de plant kan giftig zijn.

In de tuin: Vlierblad staat erom bekend het composteringsproces te versnellen. Gier van zwarte vlierbladeren is nuttig in de biologische tuinbouw voor de bestrijding van valse meeldauw en aantastingen door bladluizen of knaagdieren: laat 1 kg bladeren een paar dagen trekken in 10 liter water en spuit met beleid. Je kunt hem ook in een boomgaard planten, waar hij vogels aantrekt die insecten eten.