Rhus typhina Tiger Eyes - Fluweelboom

De Rhus typhina 'Tiger Eyes', ook wel Fluweelboom of Goud-es genoemd, is een recente en niet-woekerende aanwinst. Deze struik combineert vele kwaliteiten: hij heeft lange, diep ingesneden geveerde bladeren die in het voorjaar fris geelgroen zijn en via een verloop van roze, zalm en oranje in de herfst veranderen in een vlammend rood. De vruchtzetting in fluwelig, amarantrode kegelvormige trossen blijft de hele winter aan de behaarde twijgen zitten. Deze sterke en veelzijdige plant vindt in elke tuin wel een plekje.

De Fluweelboom 'Tiger Eyes' behoort tot de familie van de Anacardiaceae. Hij is voortgekomen uit de inheemse Fluweelboom uit het oosten van de Verenigde Staten. De groei van deze struik is snel en hij bereikt een volwassen hoogte van ongeveer 3 meter bij een breedte van 4 meter. Hij heeft een ronde vorm met weinig vertakte takken. Zijn loof is een waar spektakel: de grote, geveerde bladeren van 30 tot 50 cm lengte zijn opgebouwd uit diep ingesneden deelblaadjes. Ze ontluiken in het voorjaar als fel geelgroen en verkleuren vervolgens achtereenvolgens naar geel, roze, zalm, oranje om uiteindelijk in een schitterend rood te eindigen. De bloei vindt plaats in juni-juli in de vorm van dichte, groenachtige, kegelvormige pluimen van 16 tot 25 cm lang aan het einde van de takken. Deze struik is drachtplant voor bijen. Na de bloei verschijnen op vrouwelijke bomen donkerrode tot wijnrode, fluwelige steenvruchten, verenigd in opvallende trossen van ongeveer 15 cm lang. De stengels, bedekt met een bruinrood fluweel, zijn weinig vertakt, wat deze kleine boom in de winter een grafisch en origineel aanzien geeft.

Plant de Rhus typhina 'Tiger Eyes' in elke goed doorlatende bodem, zelfs in kalkhoudende, arme, stenige, droge of vochtige grond. Hij gedijt in halfschaduw of volle zon, maar algemeen wordt aangenomen dat de herfstkleuren het meest intens zijn op een zonnige standplaats, waar de struik minstens zes uur direct zonlicht per dag krijgt. Een tegen de wind beschutte plek heeft de voorkeur om het loof te beschermen. Zonder snoei groeit deze fluweelboom van nature uit tot een kleine boom. Om een mooie vorm te behouden, kan het nodig zijn dood hout of elkaar kruisende takken te verwijderen. De snoei vindt plaats voordat de plant uitloopt (van februari tot april). In tegenstelling tot de meeste fluweelbomen woekert hij niet en vormt hij zeer weinig of zelfs geen worteluitlopers. Het volstaat dus om af en toe te controleren op de zeldzame verschijning van nieuwe scheuten onder de plant en deze eenvoudig te verwijderen.

De Goud-es verspreidt een lichte schaduw en kan een plek bieden aan een border met vaste planten zoals pioenrozen en Brunnera, waarmee je in het voorjaar Scilla, sneeuwklokjes en narcissen kunt combineren, of in het najaar cyclamen. Hij komt prachtig tot zijn recht als solitair, waarbij hij op zichzelf al een steeds veranderend schouwspel vormt. Voor vlammende herfsttaferelen op afstand kun je hem in een gemengde haag combineren met de Kardinaalsmuts (Euonymus europaeus), Perzisch ijzerhout (Parrotia persica), Pruikenbomen (Cotinus) of wonderboom (Ricinus). Het is vermeldenswaard dat zijn droogteresistentie (eenmaal gevestigd), zijn tolerantie voor vervuiling en zeewind, en de winterhardheid van deze struik de teelt in vele situaties mogelijk maken.

De Rhus typhina bevat in zijn twijgen een melkachtig sap dat giftig is. Het wordt in de homeopathie gebruikt, maar kan astma en allergieën veroorzaken. De vruchten kunnen in water worden geweekt om een verfrissende, zurige drank te verkrijgen (vandaar de naam 'azijnboom'). Vogels zijn dol op zijn vruchten.