Prunus spinosa - Sleedoorn

De Prunus spinosa, beter bekend als de sleedoorn, is die grote, dichtvertakte doornige struik of kleine boom die zo kenmerkend is voor ons landschap en voor ondoordringbare struwelen, die hij in het voorjaar, als een mooie verrassing, tooit met een prachtige witte bloei. Hij is ook bekend om zijn zwarte, eetbare vruchten, de sleedoornpruimen, die eveneens geliefd zijn bij vogels. Deze lichtminnende soort is een robuuste, zeer winterharde pioniersplant met een snelle groei, die ook lichtelijk worteluitlopers vormt. Hij verdient een plek, net als de meidoorn, in een landelijke en defensieve haag.

De Prunus spinosa behoort tot de grote familie van de rozenfamilie (Rosaceae). Afhankelijk van de streek draagt hij namen als zwarte doorn, spin, sleepruim of gewone sleedoorn. Hij is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Afrika (Marokko, Tunesië), West-Azië (tot in Siberië), West- en Zuid-Europa en het Nabije Oosten (inclusief Iran). Zijn natuurlijke habitat bestaat uit open gebieden op lage hoogte, waar hij spontaan groeit op klei- en kalkhoudende, soms rotsachtige grond. Deze struik met worteluitlopers vormt vaak ondoordringbare struwelen, maar verdraagt weinig concurrentie van andere struiken. Hij heeft een snelle groei (afhankelijk van de omstandigheden), een korte stam en een glanzend zwartbruine schors. Hij ontwikkelt een vertakte, uitgespreide en wijd uitlopende kroon, bestaande uit doornige en verwarde twijgen. Op volwassen leeftijd bereikt deze wilde sleedoorn ongeveer 3,50 meter in alle richtingen. De jonge twijgen zijn behaard. In maart-april, afhankelijk van het klimaat, verschijnt er een overvloed aan kleine witte bloemen, nog vóór het jonge blad uitloopt. De bloemen zijn solitair, enkelvoudig met 5 bloemblaadjes, drachtig voor bijen en hebben een diameter van 1,5 cm. De bloei wordt gevolgd door de vorming van kleine ronde pruimpjes (de sleedoornpruimen). Ze zijn vlezig, rechtopstaand en hebben een blauwzwarte, berijpte kleur. Ze zijn eetbaar wanneer ze overrijp zijn, maar zeer wrang vóór de vorst. Ze zijn echter uitstekend geschikt voor de bereiding van gelei, jam, likeur en zeer smaakvolle sauzen... Het bladverliezende loof bestaat uit kleine, afwisselend geplaatste blaadjes met een ovale en spitse vorm, 2 tot 4 cm lang. De bladschijf is donkergroen aan de bovenkant en behaard aan de onderkant. De bladrand is getand.

Deze kleine doornige boom, een symbool van kracht en robuustheid, vindt van nature zijn plaats in een vrije, bloeiende, landelijke of defensieve haag. Echt makkelijk te telen en zeer resistent, voelt hij zich thuis in de meeste van onze streken, van noord tot zuid en van oost tot west. In een haag of border kan je hem bijvoorbeeld combineren met andere voorjaarsbloeiende struiken, die gelijktijdig of na elkaar bloeien, zoals sierappels, sierperziken, Prunus mahaleb, sierkweeperen, mispels, kornoeljes, sneeuwballen, Chinese amandel en meidoorns...

Eigenschappen:

De sleedoorn heeft zeer hard hout, met een roodbruine kleur die vaak roze geaderd is, dat vroeger gewild was voor marqueterie. Zijn worteluitlopers zijn waardevol om grond vast te houden en te beschermen tegen erosie. Zijn vermogen om spontaan ondoordringbare barrières te vormen, werd benut om vee binnen te houden. De toppen van de twijgen worden gebruikt om sleedoornwijn te maken. Sommige delen van de plant worden gebruikt in de fytotherapie. Tot slot dient deze kleine boom als schuilplaats voor talrijke vogels en herbergt hij verschillende soorten vlinders.