Phormium cookianum Black Adder - Nieuw-Zeelands vlas

De Phormium cookianum 'Black Adder' is een prachtige architectuurplant met een zeer donkere, waaiervormige silhouet. De bladeren zijn als brede, glanzende linten, van een paars dat zo donker is dat het bijna zwart lijkt afhankelijk van het licht. Ze zijn verzameld in een imposante pol met een licht overhangende groeiwijze. Deze wintergroene plant geeft het hele jaar door een bijzonder exotisch accent aan de tuin, ook tijdens de zomerbloei met rechtopstaande aren vol nectarrijke buisbloemen. Solitair of in een border is deze zeer grafische, maar weinig winterharde plant die van vochtige klimaten houdt ideaal voor ons milde zeeklimaat. Hij doet het ook uitstekend in een grote kuip, om vorstvrij te overwinteren in koelere streken.

De Phormium cookianum of Nieuw-Zeelands vlas behoort tot de agavefamilie, net als zijn neef de Phormium tenax, en beide zijn afkomstig uit Nieuw-Zeeland. De eerste blijft echter wat compacter, is iets minder winterhard en geeft de voorkeur aan koelere, vruchtbare grond. De cultivar 'Black Adder', ontstaan in 2009, is een vorm met zeer donker loof. Deze schitterende rhizomateuze vaste plant groeit uit tot een brede, niet-woekerende pol. Met een zowel opgaande als gebogen groeiwijze bereikt hij ongeveer 1,20 meter hoogte, afhankelijk van de groeiomstandigheden, voor een breedte van 1 tot 1,20 meter. De bladeren zijn breed, licht gebogen, zeer lang, soepel, spits en overhangend aan de uiteinden. Hun zeer donker paars-zwarte kleur wordt geaccentueerd door een glanzende textuur. Vanaf mei tot juli, afhankelijk van het klimaat, verschijnen er bloemstengels van minimaal 1,70 meter hoog die boven het blad uitsteken. Ze zijn groen met een zweem van geel en oranje en dragen aren met gebogen, buisvormige bloemen. Hierna vormen zich overhangende, spiraalvormige vruchten. Deze bloei trekt bepaalde vogels en veel bestuivende insecten aan.

Deze Phormium is een plant van grote sierwaarde, gemaakt voor grote borders of rotstuinen in een mild klimaat. Hij zal tegenvallen in een mediterraan klimaat, maar is schitterend in het kustgebied van ons land. Gebruikt als solitair of in groepen geplant, structureert hij de ruimte en geeft hij een zeer exotische charme aan de tuin. Net als grote siergrassen is het een wonderschone vaste plant voor een moderne tuin met sobere lijnen. In koudere streken kan hij in een zeer grote pot op het terras of balkon worden gezet, om in het groeiseizoen van zijn statigheid te genieten, en vorstvrij overwinterd in een koude kas of een weinig verwarmde serre. In een stadstuin verzacht hij betonnen structuren. Voor een exotische en contrasterende sfeer kan hij bijvoorbeeld gecombineerd worden met de Leptospermum scoparium (een roze tot rode, zomerbloeiende bol), de Helichrysum rosmarinifolium 'Silver Jubilee', de Pittosporum tenuifolium 'Tom Thumb', of de Olearia macrodonta 'Major' – planten die ook uit Oceanië komen en net als hij perfect zijn in kustgebieden.

De Maori's gebruiken Phormium zoals wij vlas gebruiken, voor de vezels die in de textielindustrie worden verwerkt. Van deze eigenschap komt waarschijnlijk de volksnaam 'Nieuw-Zeelands vlas' of 'Bergvlas'.