Vitex agnus-castus Blue Didley - Kuise boom

De Vitex agnus-castus 'Blue Didley', ook wel monnikenpeper genoemd, is een variëteit van de kuisboom met een bescheiden groei, perfect geschikt voor kleine tuinen. Deze struik stelt weinig eisen, behalve een zonnige standplaats, en heeft meer dan één troef, zowel qua sierwaarde als teelt: een zomerbloei in aren met geurige bloemen in een prachtig lavendelblauw, een decoratieve en aromatische vruchtzetting, een mooi, geurend, handvormig donkergroen blad, een goede winterhardheid en een voorbeeldige soberheid en zuinigheid. De lijst met zijn kwaliteiten zou onvolledig zijn als we vergeten te vermelden dat hij uitstekend tegen zeewind kan en zich aanpast aan zoute, zandige, arme of zelfs kalkhoudende grond. Objectief gezien kunnen weinig planten tippen aan deze alleskunner Vitex, die klaar is om zijn intrede te doen in elke tuin. 

De Vitex agnus-castus is een bladverliezende struik die behoort tot de ijzerhardfamilie (Verbenaceae), oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en Klein-Azië. Hoewel hij bijzonder robuust en gemakkelijk te telen is, krijgt hij vaak het verwijt te groot te worden, een rommelige groeivorm te hebben en een wat fletsere bloei... Al deze nadelen zijn gecorrigeerd bij deze nieuwe variëteit 'Blue Didley', die zeer recent is verkregen na jaren van experimentele selectie in de Verenigde Staten.

'Blue Didley' vormt een ronde en volle, goed compacte struik, waarvan de twijgen sierlijk omhoog groeien. Volwassen meet hij ongeveer 1,30 meter in alle richtingen. De bloei vindt plaats van juli tot september, afhankelijk van het klimaat, op de eenjarige scheuten. Rechtopstaande aren, bedekt met piepkleine bloemen in een stralend lavendelblauw, bedekken de plant. Vervolgens vormen zich de kleine vruchten, zo groot als peperkorrels, zeer aromatisch, donkerrood en glanzend, die tot in de winter blijven zitten. De stengels, die snel groeien, zijn stevig en zeer buigzaam. Ze ontwikkelen vrij laat in het voorjaar handvormige bladeren, verdeeld in 5 smalle, gelobde delen. Hun kleur is een mooi donkergroen met een blauwige tint, bij het uitlopen licht zilverachtig. Het blad verspreidt een krachtige pepergeur wanneer het wordt gekneusd, vandaar zijn bijnaam Peperboom. Vitex-soorten hebben een zeer diep wortelgestel, waarmee ze diep vocht kunnen opnemen wanneer de zomer droog is. In onze zeer koude streken zullen de bovengrondse delen van de struik afsterven, zonder nadelige gevolgen voor de plant, die binnen enkele maanden opnieuw zal uitlopen en overvloedig zal bloeien op zijn nieuwe scheuten. Het bladverliezende loof valt in het najaar in al onze streken.

Vaak aangetroffen aan de kust, soms zeer dicht bij de waterlijn, geworteld in het zand tussen de rotsen, is de Vitex agnus-castus droogtebestendig zodra hij goed is gevestigd, een beetje zoals de tamarisken waarmee hij goed combineert. Met behoud van de kwaliteiten van deze weinig eisende en sterke struik, blijkt de variëteit 'Blue Didley' eleganter, mooier en gemakkelijker in de tuin te gebruiken, zelfs wanneer de ruimte beperkt is. Zijn bescheiden omvang maakt hem geschikt voor kleine ruimtes, in een pot op het terras, in een kleine vrije haag of in een groepje, samen met oleanders (in een mild klimaat), doorbloeiende rozenstruiken (The Fairy'), vlinderstruiken (Buddleja) of zomertamarisken. Deze struik met het uiterlijk van een reuzenlupine is prachtig omgeven door gele daglelies, struikhertshooi, siergrassen zoals het dwergprachtriet 'Yaku Jima'...

Zijn volksnaam 'Monnikenpeper' dateert uit de Middeleeuwen, toen sommige geestelijken de bessen van de struik consumeerden om weerstand te bieden aan de verleidingen van het vlees. Sindsdien hebben studies de eigenschappen van de plant bewezen voor het verlichten van problemen gerelateerd aan hormonale schommelingen bij vrouwen.  In het oude Griekenland werden de stengels van de Vitex gebruikt om sterke banden te maken. Een legende vertelt dat Odysseus zijn metgezellen met dergelijke banden, onder de buik van schapen, zou hebben vastgebonden, waardoor ze konden ontsnappen uit de grot van de cycloop.