Metrosideros excelsa - Nieuw-Zeelandse kerstboom

De Metrosideros excelsa is een hoge boom die groeit op de vulkanische kusten van Nieuw-Zeeland, waar hij de naam pohutukawa draagt, wat je kunt vertalen als "door de zee bespat". Hij wordt gewaardeerd om zijn uitbundige bloei, in grote pompons van scharlakenrode meeldraden die mooi afsteken tegen het leerachtige, prachtig grijsgroene blad. Vrijwel onmogelijk om in volle grond te kweken in ons klimaat vanwege zijn vorstgevoeligheid, vormt de Metrosideros een prachtig exemplaar om in een grote pot op een terras te zetten, of zelfs binnen in een koud klimaat. Hij behoudt dan bescheiden afmetingen, niet meer dan 2 meter hoog en 1 meter breed in onze streken.

De Metrosideros excelsa (synoniem Metrosideros tomentosus) behoort tot de familie van de Myrtaceae, net als de mirte, de Eucalyptus en de Callistemon. De naam van het geslacht, Metrosideros, komt uit het Grieks van "metra" (hier de kern van een boom) en "sideros", ijzer, verwijzend naar de hardheid van het hout van deze struiken. Zijn gebruikelijke naam Nieuw-Zeelandse Kerstboom heeft zijn oorsprong in zijn bloeiperiode, die rond Kerstmis plaatsvindt in zijn land van herkomst. Daar bereikt deze grote, mooie boom met een parasolachtige groeiwijze soms wel 20 meter hoogte. Het is een plant voor een eerder zure tot neutrale bodem, die de aanwezigheid van kalksteen niet verdraagt.

In ons klimaat, gekweekt in potten, heeft de Metrosideros excelsa een bossige, vrij uitgespreide, boomachtige groeiwijze. Zijn vegetatie is van nature dicht en zijn groei is langzaam. Zijn schors, nogal kurkachtig, is grijsbruin van kleur. In de loop der jaren kunnen er luchtwortels verschijnen aan de basis van de zeer gedrongen stam, maar ook over de hele lengte ervan en op de knobbelige takken. Dit kenmerk bewijst een aanpassing aan een epifytische levenswijze; deze Metrosideros ontwikkelt zich in de natuur soms een beetje zoals klimop die zich aan andere bomen vasthecht om het licht te bereiken. De twijgen dragen het hele jaar door volledige, ovale, leerachtige, licht golvende bladeren, donkergrijsgroen van kleur, bijna wit en viltig aan de onderkant. Ze zijn 8 tot 10 cm lang en 2 tot 3 cm breed. De bloei vindt plaats van mei tot juli, vroeger of later afhankelijk van het klimaat. Aan het uiteinde van de twijgen verschijnen trossen zeer mooie bloemen bestaande uit een veelvoud van 3 cm lange, rode, zeer opvallende meeldraden, die samen een grote scharlakenrode pompon vormen. Ze zijn zeer nectarrijk en trekken bepaalde vogels en veel bestuivende insecten aan. De zaden, als ze zich vormen, doen er een jaar over om te rijpen. De doorworteling van deze plant is zeer sterk, het komt zelfs voor dat sommige luchtwortels de grond in groeien en in de loop van de tijd een kleine boom met meerdere stammen vormen.

Deze metrosideros is een prachtige struik, om te kweken als een oranjerieplant waar hij vele jaren zal leven. In een kas of serre vormt hij met een sinaasappelboom, een Tibouchina of een mimosa een uiterst decoratief kwartet, dat doet denken aan landschappen met exotische charme en geuren. Om een exotische decoratie compleet te maken, denk ook aan palmen, de Banksia integrifolia, en callistemons. Op de meest beschutte plekken aan de Mediterrane kust kan hij in volle grond worden geacclimatiseerd: hij vreest noch sterke wind, noch zout en verdraagt goed een gebrek aan water.