Ilex aquifolium Madame Briot - Hulst bont

De Ilex aquifolium ‘Madame Briot’ is een oude, vrouwelijke variëteit van de Hulst, met mooi, wintergroen en stekelig blad dat groen is met een goudengele rand. In de winter fungeert het als een prachtig decor voor een overvloedige vruchtzetting in een felrode kleur. Deze halfschaduwplant met een perfecte vorm, symbool van onze eindejaarsfeesten, is een welkome gast in de meeste van onze streken. Het hele jaar door sierlijk, vindt hij zijn plek in een natuurlijke tuin, in een informele of defensieve haag, in de ondergroei of zelfs solitair. Deze variëteit is perfect om een wat donker hoekje in de tuin op te fleuren.

De Ilex aquifolium is de Hulst die geen introductie meer behoeft. Hij komt in heel Europa voor, van Scandinavië tot de Kaukasus, van Zuid-Europa tot Noord-Afrika, en van Iran tot Noord-Azië. Dit enorme verspreidingsgebied onderstreept de opmerkelijke aanpassingsvermogens van deze struik. Als halfschaduwplant wordt hij sinds onheuglijke tijden gewaardeerd om de felrode vruchten die de vrouwelijke exemplaren in de winter sieren, een rood dat perfect wordt geaccentueerd door stekelig, donkergroen en glanzend blad. Hulst behoort tot de Aquifoliaceae-familie.

De Ilex aquifolium ‘Madame Briot’ werd geselecteerd door Charles Briot, hoofdtuinman bij het Trianon in Versailles tegen het einde van de 19e eeuw. Net als de soort is het een zeer veelzijdige, wintergroene struik die houdt van diepe grond en koel tot vochtige plekken, maar zich ook aanpast aan open ruimtes. Hij is vrij polymorf en kan, afhankelijk van zijn standplaats, de vorm aannemen van een grote, kegelvormige struik van 5 m hoog en 2 m breed, of de meer bossige groeiwijze van een kleine boom. Deze soort groeit langzaam en wortelt diep in de bodem, waarbij hij de ontwikkeling van zijn wortelstelsel voorrang geeft boven de vorming van zijn takken. Het is een tweehuizige struik, wat betekent dat er mannelijke en vrouwelijke exemplaren zijn. Het wintergroene blad bestaat uit leerachtige bladeren van 5 tot 8 cm lang, waarvan de vorm kan variëren afhankelijk van de leeftijd of de groeikracht van de plant. De bladrand is golvend en getand en heeft scherpe stekels, vooral naar beneden toe en op onvruchtbare stengels. De bladschijf is aan de bovenkant donkergroen en zeer glanzend met een goudengele rand, en aan de onderkant veel lichter en dof. De bloei vindt plaats in het voorjaar, in mei-juni, in de bladoksels, in de vorm van kleine, witte tot roze, honinggevende en geurende bloempjes van maximaal 5 mm in diameter. De mannelijke bloemen zitten in trossen, de vrouwelijke bloemen zijn alleenstaand of met 2 of 3 bijeen. Na bestuiving veranderen de vrouwelijke bloemen in kleine, ronde en glanzende vruchten, donkerrood tot scharlakenrood, die in de winter een feestmaal vormen voor vogels. In de tuin verspreiden vogels de zaden willekeurig, en het is niet ongewoon om talloze kleine hulstplantjes op te zien duiken in borders en onder grote bomen! De schors van deze kleine boom is roodachtig groen als hij jong is, en wordt later grijs van kleur en glad van structuur. De gewone hulst is een langlevende soort die wel 400 tot 500 jaar oud kan worden.

De Ilex aquifolium ‘Madame Briot’ zal tuiniers bekoren die houden van robuuste, het hele jaar door mooie en pretentieloze struiken. Hij heeft het voordeel dat hij zich aan veel teeltomstandigheden aanpast en tegelijkertijd een grafische, enigszins majestueuze toets aan de tuin geeft. Hij is het hele jaar aantrekkelijk, maar vooral in de winter wanneer zijn felrode vruchten verschijnen boven zijn bontbladige loof. Hij is perfect in een bosje, vergezeld van enkele bladverliezende struiken met herfstkleur en coniferen met goudkleurig loof voor het contrast. Hij kan ook in een gemengde haag of een defensieve haag worden geplant. Hij heeft vooral een hekel aan droge lucht en ondiepe grond. Winterhard tot onder -15°C, houdt hij bijzonder van koele plekken in een grote, natuurlijke tuin. Plant hem gerust in onze koudere streken, samen met meidoorn, sneeuwbes en andere wintergroene hulstsoorten.

Hulst is zowel een geliefde als een onbekende plant. Het geslacht telt bijna 800 bladverliezende of wintergroene soorten, meestal afkomstig uit het gematigde noordelijk halfrond. Deze zeer oude planten hebben de afwisseling van ijstijden en droge, warme periodes in onze klimaatgeschiedenis meegemaakt, wat hen tot uiterst aanpasbare en resistente planten maakt. Het hout, wit tot crèmekleurig, bevat zeer weinig water, zelfs als het vers is. Het is dicht en zwaar, maar zacht en gemakkelijk te bewerken in meubelmakerij. Het is ook een uitstekende brandstof voor verwarming, zelfs als het vers is. Ten slotte zijn het blad en de bessen (niet eetbaar) rijk aan cafeïne. In het Zwarte Woud wordt thee van de bladeren gemaakt.