Gaultheria shallon - Shallon

De Gaultheria shallon is een groenblijvende struik met donkergroen blad, decoratief door zijn voorjaarsbloei met kleine witroze klokjes en zijn decoratieve vruchten die in het najaar van paars naar zwart verkleuren. Met een gemiddelde hoogte van 1,20 m groeit hij in de breedte en breidt hij zich in de loop der tijd uit door natuurlijke aflegging. Kalk wordt niet verdragen; de salal (ook wel lepelblad genoemd) groeit in neutrale tot zure grond, die voldoende humusrijk is, in de zomer koel blijft maar goed doorlatend is. Deze winterharde struik groeit goed in halfschaduw, aan de rand of onder het bladerdak van bomen die hem beschermen tegen de zon en voor een koel microklimaat zorgen.

De Gaultheria shallon is een plant uit de familie van de heideachtigen (Ericaceae) en meer specifiek de onderfamilie Vaccinioideae (die van de bosbessen). Deze afkomst is terug te zien in alle kenmerken van deze struik, of het nu gaat om zijn eisen aan de bodem, zijn karakteristieke klokvormige bloemen met vergroeide kroonbladen, of zijn kleine zwarte vruchten die op bosbessen lijken en eetbaar zijn, zij het wat flauw van smaak.

Oorspronkelijk afkomstig van de westkust van Noord-Amerika, vormt de salal daar grote vegetatietapijten in de naaldwouden van Californië die onder invloed staan van kustmist. Deze natuurlijke habitat verklaart de voorkeur van deze struik voor koelte en zijn gevoeligheid voor zomerdroogte. De Gaultheria is een struik met dicht loof die grote tapijten op de grond vormt en daardoor woekerend kan worden.

In onze tuinen wordt de salal vooral gewaardeerd om zijn sierwaarde. Zijn groenblijvende bladeren zijn ovaal en lichtgroen bij het uitlopen, en worden donkerder bij het ouder worden. De bloei verschijnt in mei-juni, in de vorm van trossen kleine klokjes van ongeveer een cm groot, in een mooie witroze kleur die mooi afsteekt tegen het rode van de bladsteeltjes. Paarse vruchten volgen op de bloemen en verkleuren naar zwart in de late zomer en het najaar. De struik bereikt een hoogte van 1,20 m (maximaal 1,50 m) bij een breedte van 1,50 m of meer, omdat hij zich uitbreidt door natuurlijke aflegging: takken die de grond raken wortelen uiteindelijk en vormen zo een nieuwe pol. Zo vormt hij een dicht, waarachtig tapijt dat de grond bedekt.
De salal is geen moeilijke plant, mits je een geschikte standplaats vindt, onder het bladerdak van bomen, en vooral zijn eisen aan de bodem vervult. Hij heeft namelijk behoefte aan koelte, vooral in de zomer, maar niet te vochtig, met name in de winter. Kalk wordt niet verdragen, dus hij kan alleen in neutrale tot zure grond worden geplant. Winterhard tot -20°C, heeft hij in goed doorlatende grond geen last van de winterkou.

Met zijn wilde uitstraling past de Gaultheria shallon perfect in een natuurlijke tuin. Berken die in groep zijn geplant, zorgen voor de nodige schaduw en maken het mogelijk om een decoratief en bijzonder esthetisch schorsenscène te creëren. De prachtige Himalayaberk, gecombineerd met de Betula albosinensis 'Fascination' – die zijn naam eer aan doet met zijn beige-oranje schors – of met de berk 'Shiloh Splash' met zijn mooi witbont blad, vormen zo een klein, bescheiden bosje dat in de meeste tuinen past. De salal blijft laag genoeg om deze decoratieve schorsen niet te verbergen en bedekt de grond aan de voet van deze mooie kleine bomen.
In een voldoende mild klimaat kan de struikheide Erica canaliculata, met vergelijkbare afmetingen als de salal en dezelfde teelteisen, worden gebruikt om een wilde scène te creëren onder de lichte beschutting van grote bomen.