Euonymus tonkinensis - Kardinaalsmuts

Euonymus tonkinensis, de Tonkinese kardinaalsmuts, is een Aziatische soort die weinig voorkomt in de teelt. Deze struik biedt aan het eind van de zomer mooie ivoorwitte vruchten met daarin decoratieve roodoranje zaden. Zijn donkergroene, in de winter groenblijvende bladeren, zijn leerachtig en glanzend en vormen een prachtige achtergrond voor andere planten of voor winterbloeiers. Hij houdt van verse grond die niet te snel uitdroogt, en van een beschutte standplaats uit de koude wind, in de halfschaduw of in de niet-brandende zon.

De Tonkinese kardinaalsmuts behoort tot de familie van de Celastraceae, waartoe dus de kardinaalsmutsen behoren, maar ook de krachtige liaanachtige planten van het geslacht Celastrus (de boomwurger). Zoals de naam al zegt, komt hij uit Zuidoost-Azië: Tonkin is inderdaad de oude naam die werd gegeven aan de noordelijke streken van het huidige Vietnam. Deze struik, die over het algemeen niet hoger en breder wordt dan 2 meter, groeit daar in de bossen, wouden en struikgebieden. Hoewel hij begin 20e eeuw werd beschreven, is hij nog steeds zeer zeldzaam in cultuur. Botanici beschouwen hem als verwant aan een andere, veel meer voorkomende kardinaalsmutssoort: de Japanse kardinaalsmuts (Euonymus japonicus). Net als deze laatste heeft de Tonkinese kardinaalsmuts ovale, glanzende, donkergroene, leerachtige en groenblijvende bladeren, met een grof getande rand en duidelijk zichtbare nerven. De ronde stengels zijn ook donkergroen, wat bijdraagt aan de aantrekkingskracht van deze kardinaalsmuts, zelfs midden in de winter. In het voorjaar produceert de struik een discrete bloei in bloemtrossen met groenachtige bloemetjes van 5 mm. Als het klimaat hem bevalt, zijn het echter de vruchten die enkele maanden later, van het eind van de zomer tot in de winter (als de vogels niet al te hongerig zijn), de aandacht trekken: geribd en ivoorwit, springen ze bij rijpheid open en laten dan fel roodoranje zaden zien (het is het zaadmanteltje, het vlezige omhulsel van de zaden, dat in feite gekleurd is). Het effect is weelderig en verwarmt de tuin in de winter!

De Euonymus tonkinensis voelt zich het best op zijn plek in de halfschaduw of op een plek met lichte zon. Gezien zijn herkomst, en zelfs als de ervaringen nog vrij beperkt zijn, lijkt het verstandiger om hem niet bloot te stellen aan zeer koude klimaten (met temperaturen onder de -10°C gedurende meerdere dagen), tenminste gedurende zijn eerste jaren. In ieder geval is het raadzaam om hem, net als alle groenblijvende kardinaalsmutsen, te beschermen tegen koude, uitdrogende wind. Deze zeldzame struik is een prachtige solitair in een verzamelaarstuin, en hij kan ook een mooie, groenblijvende achtergrond vormen om winterbloeiers in de schijnwerpers te zetten, zoals die van de papierstruik (Edgeworthia chrysantha), de Chimonanthus praecox, de witte forsythia (Abeliophyllum distichum) maar ook van nieskruid (Oosters nieskruid, Helleborus sternii, Helleborus foetidus...)