Eucalyptus saxatilis - Gomboom

De Eucalyptus saxatilis, of rots-eucalyptus, is een soort die oorspronkelijk uit een klein gebied in het zuiden van Australië komt. Met een beperkte groei vormt hij meestal een struik van een paar meter hoog, soms een kleine boom. Hij heeft een luchtige groeiwijze, met meerdere dunne stammen die vanaf de grond beginnen en een middelmatig dichte boomkroon dragen. Zijn bast is bijzonder decoratief en neemt per exemplaar verschillende tinten aan, in lichte, crème of grijze tonen, of koperkleurig beige tot zalmroze, en af en toe groenachtig. Zijn wintergroene blauwgrijze tot blauwgroene loof is ook het hele jaar door sierlijk. Hij produceert een vrij bescheiden bloei in de vorm van kleine witte pompons. Een zeldzame soort, interessant voor kleine tuinen, en redelijk winterhard.

Deze plant behoort tot de grote familie van de Myrtaceae, die ongeveer 130 geslachten omvat met veel gemeenschappelijke kenmerken. Voor het merendeel afkomstig uit tropische of warme gematigde klimaten, zijn ze rijk aan etherische oliën en vertonen ze vaak zeer sierlijke bloei, waarbij sommige vooral decoratief zijn door zeer kleurrijke en uitstekende meeldraden. De Eucalyptus saxatilis, zoals de overgrote meerderheid van de 800 soorten van dit geslacht, is afkomstig uit Australië. Hij is gebonden aan een zeer beperkte zone in de staat Victoria, helemaal in het zuiden van Australië, tegenover Tasmanië, en aan enkele locaties in de naburige staat Nieuw-Zuid-Wales. Deze eucalyptus groeit in vrij rotsachtige omgevingen, in een gematigd klimaatgebied, gedomineerd door milde tot warme zomers en vrij koude winters. Deze kenmerken maken het een plant die vrij gemakkelijk te acclimatiseren is in Nederland, mede dankzij zijn goede winterhardheid, geschat op ongeveer -12°C, mogelijk iets minder voor een goed gevestigd exemplaar.
De Eucalyptus saxatilis maakt deel uit van de groep van de "mallees" (hij wordt ook wel Suggan Buggan Malle of Mount Wheeler Malle genoemd). Deze term verwijst naar planten met een struikachtige groeiwijze, minder dan 10 m hoog, binnen een geslacht dat reuzen kent die de 100 m hoogte benaderen (zoals E. regnans). Deze eucalyptus vormt zo een struik van ongeveer 5 m hoog en 3 m breed, die in de natuur vaak een wat slungelige uitstraling heeft. Af en toe kan hij ook de vorm aannemen van een boom met meerdere stammen van kleine diameter, met een zeer decoratieve bast. Afhankelijk van het exemplaar kan deze een bleekgrijze of crèmewitte kleur hebben, met een wat poederachtige textuur, of koperkleurige of zelfs zalmroze tinten, of nog groenere kleuren. Deze plant heeft een groot regeneratievermogen dankzij zijn lignotuber. Dit is een ondergrondse verdikking rijk aan zetmeel, die talrijke wortelopslag kan produceren als het bovengrondse deel van de plant wordt vernietigd (typisch door brand). De hergroei is daardoor voller dan de oorspronkelijke plant na zo'n rigoureuze snoei. Deze eigenschap die verschillende eucalyptussoorten bezitten, is vanuit sieroogpunt bijzonder interessant, omdat ze strenge snoei toestaat. Dit maakt het enerzijds mogelijk de ontwikkeling van de plant te beperken, anderzijds om hem goed te laten vertakken, wat vooral waardevol is wanneer de bast mooi is zoals bij deze soort.
Het wintergroene blad is zeer aantrekkelijk met zijn blauwgrijze of blauwgroene tint. Er wordt onderscheid gemaakt tussen jeugdblad, bestaande uit kleine orbiculaire tot elliptische blaadjes, 3,5 cm lang bij 2,7 cm breed, of zelfs kleiner. Van een mooie blauwgroene kleur, zijn deze zittende bladeren tegenoverstaand, wat de twijgen een zeer decoratief, grafisch aanzicht geeft. Het volwassen blad ziet er heel anders uit, met langwerpige, lancetvormige tot sikkelvormige bladeren, die veel groter zijn omdat ze tot wel 20 cm lang en 2 cm breed kunnen worden. Bovendien zijn ze gesteeld en afwisselend op de twijgen geplaatst. Ze bevatten klieren met etherische oliën en zijn aromatisch bij wrijven.
De relatief bescheiden bloei vindt over het algemeen plaats aan het einde van de zomer, maar dit kan variëren afhankelijk van het klimaat en het exemplaar. De bloemknoppen, gegroepeerd met 3 bijeen in schermen, geven kleine witte pompons van ongeveer 1 cm in diameter, gevolgd door even onopvallende vruchten.
Deze eucalyptus is bestand tegen zowel zomerhitte als winterkou. Hij heeft bovenal behoefte aan een zeer goed doorlatende bodem en verdraagt geen wateroverlast. Wat de bodemsoort betreft, is hij echter weinig eisend; deze kan pH-neutraal, zuur en zelfs matig kalkhoudend zijn. Hoewel hij frisse bodems prefereert, kan hij eenmaal goed gevestigd periodes van droogte weerstaan. Net als zijn verwanten moet hij op een zonnige standplaats worden geplant.

De Eucalyptus saxatilis is een zeldzame soort die het verdient om in de belangstelling te staan, vanwege zijn sierkwaliteiten en aanpassingsvermogen. Het is een plant met een beperkte ontwikkeling, die zijn plek kan vinden in tuinen, zelfs kleine, in een groot deel van ons land. Voornamelijk decoratief door zijn mooie bast en blad, past deze exotisch ogende struik bij tal van andere planten om een vervreemdend tafereel in de tuin te creëren. Je kunt spelen met het contrast van het blad door hem naast paarsbladige planten te zetten, zoals de Cercis canadensis 'Merlot', een Amerikaanse judasboom die een prachtige roze bloei produceert direct op de takken en stam, voordat de hartvormige rode, later paarse bladeren verschijnen. De Albizia julibrissin 'Summer Chocolate', met zijn sterk ingesneden, grafische blad in paarse en chocoladebruine tinten en zijn bloei in roze, tropisch aandoende pompons, zal ook een uitstekende metgezel zijn. En om een gouden accent toe te voegen, denk aan de Choisya ternata 'Sundance', met zijn mooi ingesneden blad, geel in het voorjaar, dat later naar zachtgroen verkleurt...