Fraxinus excelsior Foliis Aureis - Gewone es

De Fraxinus excelsior ‘Foliis Aureis’, ook wel Gouden gewone es genoemd, vormt een mooie boom die een hoogte bereikt van 6 tot 8 meter. Hij wordt gewaardeerd om de decoratieve waarde van zijn blad en zijn sierlijke silhouet. In het voorjaar tooit hij zich met intens citroengeel blad, waarna in de zomer de jonge lichtgroene blaadjes afsteken tegen de donkerdere achtergrond van de oudere bladeren. In het najaar lichten de bladeren op met warme gele tinten, maar soms veranderen ze niet van kleur tot de vorst invalt. Al deze kleurveranderingen creëren animatie en een spectaculair schouwspel, in de loop van de seizoenen, tot groot plezier voor het oog. Met zijn langzame groei vereist zijn plaatsing in de tuin de keuze voor een geschikte standplaats; hij neemt dan de houding aan van een mooi solitair exemplaar, weinig eisend en het hele jaar door aantrekkelijk.

De Fraxinus excelsior, in de volksmond gewone es of hoge es genoemd, is een boom uit de olijffamilie, net als de olijfboom, jasmijn, liguster of sering. Hij komt voornamelijk voor in Europa, Scandinavië en Rusland, waar hij algemeen is langs oevers van waterlopen, maar ook in bossen. Hij kan een hoogte bereiken van 20 tot 30 meter en tot 150 à 200 jaar oud worden. Zijn stam is meestal recht en zijn kroon langgerekt. Het is de vijfde meest voorkomende soort in Frankrijk, en hij is in het hele land te vinden behalve in de hoge bergen en aan de Middellandse Zeekust.

De variëteit ‘Foliis Aureis’, waarvan de herkomst onbekend is, wordt gekenmerkt door een verwarrende nomenclatuur. De naam "Foliis Aureis" werd voor het eerst gebruikt in boomkwekerijcatalogi aan het eind van de jaren 1880. Het synoniem 'Aurea' werd echter al in 1807 genoemd, maar het werd gebruikt om zowel de geelbladige variëteit aan te duiden als die welke 'Jaspidea' wordt genoemd, die gele scheuten en groene bladeren heeft. De Fraxinus excelsior ‘Foliis Aureis’ vormt een boom met een compacte en regelmatige kroon, rond als hij jong is en meer uitgespreid naarmate hij ouder wordt. Met zijn langzame groei bereikt hij, op volwassen leeftijd (15 tot 20 jaar), een hoogte van 6 tot 8 meter bij een breedte van ongeveer 5 tot 7 meter. De twijgen zijn groengrijs en stug, de bladeren zijn groot en geveerd, samengesteld uit 7 tot 13 deelblaadjes, elliptisch, 3 tot 5 cm lang en puntig aan het uiteinde. In het voorjaar komen de bladeren tevoorschijn in een mooie, intense citroengele kleur, waarna ze in de loop van het seizoen groen worden. In de zomer steken zijn jonge lichtgroene blaadjes af tegen het heldergroen van de oudere. Het najaar wordt gekenmerkt door een kleurverandering naar warme gele tinten, maar soms veranderen de bladeren niet en blijven ze groen tot de eerste vorst. Af en toe ontstaat er zo een spectaculair kleurenmengsel. Deze boom produceert geen bloemen of vruchten.

De Gewone es 'Foliis Aureis' is een middelgrote boom, die zich in een vrije vorm ontwikkelt, wat hem een uitstekende keuze maakt voor alle natuurliefhebbers. Zijn sierlijke silhouet en gekleurd blad brengen een vleugje originaliteit in uw landschap. Hij is robuust en bestand tegen de winterkou (tot -30°C). Hij verdraagt licht zure tot alkalische bodems goed en heeft behoefte aan diepe, rijke en vochtige grond met een goede drainage. Een zonnige standplaats heeft de voorkeur, maar hij kan een licht beschaduwde plaats tolereren. Hij is gevoelig voor stilstaand water en voor omstandigheden van watertekort, waarbij de bladeren verbranden bij hoge temperaturen. Hij wordt solitair of in groep geplant voor gefilterde schaduw of om kleur en licht aan de tuin toe te voegen. Hij wordt aanbevolen voor tuinen, parken, straten, pleinen en grote gazons.