Quercus robur Purpurascens - Zomereik

De Quercus robur 'Purpurescens' (synoniem: 'Sanguinea') is een prachtige cultivar van de Zomereik, met purperen bladeren en jonge twijgen. Extreem kleurrijk, krijgt het blad dat door het licht wordt beschenen zeer rijke tinten rood, bruin en paars. De jonge bladeren zijn bij het uitlopen sterk getint met roodpaars en worden geleidelijk bruiner voordat ze in de volle zomer overgaan in een groenpaarse kleur. Deze grote contrastboom komt het best tot zijn recht in een grote tuin, in combinatie met gele of groene bladeren. Net als zijn grote broer, de Wintereik, is hij perfect aangepast aan de meeste gematigde streken in Nederland. Om goed te gedijen heeft hij alleen licht nodig en een diepe, licht kalkhoudende, vruchtbare en vochthoudende bodem.

De Zomereik, die in verschillende regio's ook wel Wintereik, Engelse eik, Mannelijke eik of Gravelin wordt genoemd, behoort tot de napjesdragersfamilie (Fagaceae). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit een groot deel van gematigd Europa. Hij houdt van een sub-oceanisch tot oceanisch klimaat, of een gematigd continentaal klimaat zonder extremen en met relatief veel vocht. Deze boom is zeer wijdverspreid in onze laagvlaktes en heuvels op lage hoogte, maar zeldzaam in de zuidelijke Alpen en in mediterrane gebieden, die te droog en te warm zijn. In de natuur kan hij een hoogte bereiken van wel 50 meter met een breedte van 25 tot 30 meter, terwijl de stam een diameter van wel 2 meter kan hebben. Met een vrij uitzonderlijke levensduur kan deze eik volgens sommige schattingen tot 2000 jaar oud worden.

De cultivar 'Purpurescens', die in 1808 in Frankrijk werd geïntroduceerd, bereikt op volwassen leeftijd gemiddeld 15 meter in alle richtingen. De groei van deze eik is matig snel. Zijn vorm is over het algemeen afgerond. De stam, die vrij kort is, is bedekt met een grijze, donkere, dikke en diep gegroefde schors. De jonge twijgen zijn kaal, purper van kleur en glanzend. Het blad, dat laat in het jaar afvalt, bestaat uit afwisselend geplaatste, zachte, omgekeerd eironde bladeren die 5 tot 15 cm lang en 3 tot 8 cm breed kunnen worden. Elk blad is verdeeld in 5 tot 7 paar afgeronde, asymmetrische lobben, gescheiden door relatief diepe insnijdingen. De basis van het blad is smal en heeft 2 kleine lobben. De kleur van het blad evolueert van rood naar purperbruin en vervolgens naar groenpaars, waarbij de onderkant lichter is. De bladeren worden later in het najaar bruiner en blijven nog een tijdje aan de twijgen hangen voordat ze afvallen. De bloei van deze eik vindt plaats in april-mei, kort na het verschijnen van het blad, op de eenjarige scheuten. De vrouwelijke bloemen zijn geelgroen en staan in een napje dat gedragen wordt door een lange steel: dit onderscheidende kenmerk is de oorsprong van de soortnaam 'pedunculata' (gesteeld). De mannelijke bloeiwijzen zijn langwerpige, hangende katjes met een gele tint. Ze worden geproduceerd op oudere twijgen. De vrouwelijke bloemen maken plaats voor eivormige en langwerpige eikels, 1,5 tot 3 cm lang. Ze staan vaak in groepjes van 2 of 3 en zijn bevestigd aan een lange steel. Een napje bedekt met schubben bedekt een derde van de eikel. De kleur evolueert van groen naar bruin bij rijpheid, in september en oktober. Het wortelstelsel van deze boom is diep en krachtig, zowel penwortelend als zeer wijd uitgespreid, wat zorgt voor een stevige en duurzame verankering in diepe en compacte bodems.

De purpere eik, een contrastboom, wordt een van de blikvangers in een natuurlijke of zelfs moderne tuin die groot genoeg is om hem te herbergen. In het voorjaar ontvouwt zich een sierlijke ballet van zeer rode tot purperen jonge bladeren, die bij het ontvouwen verkleuren naar bruin en vervolgens groenpaars. Deze tint combineert prachtig met de gouden bladeren van de goudbladige Zomereik 'Concordia', de gouden valse christusdoorn (Gleditsia triacanthos 'Sunburst'), het zilver van de schietwilg (Salix alba) en de witte abeel (Populus alba 'Nivea'), evenals met de blauwe bloemen van Sophora davidii of de boomceaanothus. Je kunt hem soliter of in een rij planten. Hij biedt ook het voordeel van een aangename schaduw, die in de winter het licht doorlaat, en produceert een overvloed aan bladhumus, wat gunstig is voor de groei van bepaalde planten die onder zijn kruin ontkiemen. Zijn vruchten, soms in overvloed geproduceerd, vormen voedsel voor kleine dieren zoals eekhoorns en Vlaamse gaaien.