Dasylirion quadrangulatum - Mexicaanse grasboom

De Dasylirion quadrangularum, soms Vierkante Sotol genoemd, is een boomachtige vetplant die verwant is aan yuccas en agaves. Hij is veel minder algemeen in cultuur dan zijn naaste verwant de D. longissimum waar hij sterk op lijkt. Zijn opvallend architectonische silhouet maakt echt indruk in een mineralen- of droge tuin, of op het terras of patio wanneer hij in een grote pot staat. Deze fascinerende plant draagt een veelvoud aan lange, draadvormige, niet-stekende bladeren die stralen vanuit het centrum van de rozet, die uiteindelijk een brede bol vormt die doet denken aan een perfect geordende bos optische vezels. Oudere exemplaren ontwikkelen een korte, massieve stam en bloeien op spectaculaire wijze, in de vorm van een enorme bloemstengel die meer dan 3 m hoog kan worden. Het is een makkelijke plant voor droge, arme, zelfs kalkhoudende en rotsachtige grond. Zijn winterhardheid hangt vooral af van de drainage van de bodem.

Oorspronkelijk afkomstig uit laaggelegen gebieden in het oosten van Mexico en het zuiden van de Verenigde Staten, is de Dasylirion quadrangularum bestand tegen temperaturen rond de -8°/-10°C in goed doorlatende grond in onze Nederlandse tuinen met winterregens, en verdraagt hij lange periodes van zomerdroogte. Het is een rhizomateuze plant uit de agavefamilie, met een langzame groei in droge grond, sneller in verse grond. Als hij jong is, vormt de Vierkante Sotol een ruige, zeer dichte maar toch gracieuze bol. Na vele, vele jaren kan hij een stam vormen van 1 m hoog en 50 cm in diameter, bedekt met de overblijfselen van oude bladeren, in een bruine kleur. Hij gaat vaak liggen, zonder te stoppen met groeien. Deze stam draagt een bolvormige kroon van 80 cm tot 1 m breed, bestaande uit enkele honderden stralende, dunne en soepele bladeren met een vierkante doorsnede, zonder doorns. De bladeren zijn leerachtig, in een middengroene kleur. De bloei vindt plaats na 10 tot 15 jaar teelt, in de zomer. Een dunne, rechtopstaande bloemstengel komt tevoorschijn uit het centrum van de rozet, tussen de bladeren. De kleine, gelige bloempjes zitten dicht tegen elkaar aan langs de stengel. Hij blijft lang aan de plant, vaak tot in de winter. Mannelijke en vrouwelijke planten zijn verschillend. Wanneer hij in de zomer water krijgt, laat deze Dasylirion een spectaculaire groei zien. Kies de standplaats van deze plant zorgvuldig en verplaats hem daarna niet meer: zijn kwetsbare wortelstelsel houdt er helemaal niet van om verstoord te worden en verdraagt verplanten zeer slecht. In tegenstelling tot agaves zijn Dasylirions niet monocarpisch: de plant sterft niet na de bloei, omdat een secundaire knop op de hoofdstengel het overneemt.

De Dasylirion quadrangularum vraagt veel zon en een zeer drainerende, zelfs arme en droge grond. Hij heeft een grote hekel aan zware, doorweekte grond in de winter. Hij komt perfect tot zijn recht op een grote, droge talud, bovenop een grote rotstuin in exotische of moderne stijl, of zelfs bij een zwembad, mits de grond goed is voorbereid. Deze plant is simpelweg prachtig solitair, begeleid door een tapijt van muurpeper (Sedum), loodkruid (Cerastostigma plumbaginoides), ijskruid (Delosperma) of een droogtegazon zoals Zoysia tenuifolia. Je kunt hem ook combineren met agaves, Hesperaloe parviflora, schijfcactussen, redelijk winterharde zuilcactussen (Cleistocactus strausii, Cylindropuntia imbricata) en even spectaculaire en zuinige struikaloë's. Hij is zeer geschikt voor teelt in potten, waardoor je hem in de winter tegen kou en vocht kunt beschermen.