Cercidiphyllum magnificum - Katsuraboom

De Cercidiphyllum magnificum draagt net als zijn neef, de C. japonicum, de merkwaardige naam karamelboom, wat verklaard wordt door de lichte geur die zijn blad in het najaar verspreidt. Zijn bijna ronde, of hartvormige bladeren komen bronskleurig uit, voordat ze groen kleuren. In de herfst verkleuren ze naar geel, soms ook naar roze-paars. Het is een compacte kleine boom met een relatief snelle groei, die goed geschikt is voor kleine tuinen in koude of vochtige streken. Hij doet het daarentegen niet goed in het zuiden, omdat hij een hekel heeft aan droogte.

De Cercidiphyllum magnificum is de tweede soort binnen de zeer beperkte familie van de Cercidiphyllaceae. Deze Japanse soort groeit in een beperkt geografisch gebied, namelijk in de subalpiene zone van de Japanse Alpen, op het eiland Honshu (het grote centrale eiland van Japan). Je vindt hem onder andere rond de stad Nikko, een in Japan beroemde gemeente die zich uitstrekt van 200 tot meer dan 2400 meter hoogte! Uiterst winterhard, wordt de C. magnificum in zijn natuurlijke habitat zelden hoger dan 10 meter, en ontwikkelt zich vaak met meerdere stammen. Toch kan hij ook met een enkele stam groeien, waardoor hij een kleine boom met een piramidale tot conische groeiwijze vormt. In zijn habitat staat hij meestal tussen andere houtige gewassen, zoals de fluweelboom (Pterostyrax hispida) die net als hij weinig voorkomt in onze tuinen, de Acer shirazawanum die enkele mooie tuinvariëteiten heeft opgeleverd, en de Erman's berk.
De C. magnificum werd in het Westen geïntroduceerd in de vorm van zaden die door de Universiteit van Tokyo werden gestuurd naar het beroemde Arnold Arboretum, een gigantische bomencollectie van 114 hectare, verbonden aan de Harvard Universiteit in Boston. Deze relatief recente introductie verklaart waarom er buiten Japan weinig oude exemplaren bekend zijn. Eén daarvan, geplant in 1975 in een Schotse botanische tuin, had in 2012 een hoogte van 12 meter bereikt, maar meestal blijft deze soort onder onze omstandigheden beperkt tot 6-8 meter hoog en 4-5 meter breed. Zijn grote natuurlijke winterhardheid maakte aanplant mogelijk tot in Scandinavië, maar omgekeerd is hij niet geschikt voor onze mediterrane streken, waar de zomers veel te droog zijn.
Deze boom, compacter dan de C. japonicum, is te herkennen aan zijn gladdere stam met een mooie bruine kleur, die pas barsten vertoont wanneer hij een respectabele diameter bereikt. Hij draagt ook grotere bladeren dan zijn neef, waarvan de vorm relatief variabel is per exemplaar. Sommige zijn licht hartvormig, andere niervormig, met een mooi afgeronde top en een min of meer hartvormige basis (die dan twee rondingen vormt aan weerszijden van de bladsteel), of zelfs bijna rond. Bij het uitlopen in het voorjaar hebben de jonge bladeren een bronzen kleur, die later verdwijnt en plaatsmaakt voor groen. Wanneer de herfst aanbreekt, verkleuren ze naar geel, soms ook naar roze-paars afhankelijk van het exemplaar en de bodem, wat een prachtig schouwspel vormt voordat ze afvallen.
Omdat deze boom tweehuizig is, zijn de planten ofwel mannelijk, ofwel vrouwelijk, maar in beide gevallen is de bloei te onopvallend om sierwaarde te hebben. Zonder bloemblaadjes verschijnen de bloemen vroeg, tegelijk met de bladeren, en zijn roodachtig van kleur.

Deze zeldzame Cercidiphyllum zal liefhebbers van herfstkleuren en grafisch blad aanspreken. Vooral stelt hij bewoners van de koudste streken in staat om zonder zorgen een karamelboom te planten, terwijl de C. japonicum minder bestand is tegen kou, vooral tegen voorjaarsvorst. Hij kan solitair op een gazon geplant worden, maar komt beter tot zijn recht in een border, aan de rand van grote bomen. De Hamamelis vernalis 'Washington Park' is een goede begeleider, met zijn paarse winterbloei en prachtige herfstkleuren die van geel naar oranje en rood gaan. De sneeuwklokjesboom (Halesia carolina) zou zich ook prettig voelen onder dezelfde klimatologische omstandigheden, en is zeer decoratief met zijn witte bloemen in het voorjaar en mooie herfstkleuren. En om de bloeiperiode te verlengen en te genieten van een bijna oneindige reeks bloemvormen en -kleuren, is er niets beter dan de prachtige Camellia's met hun mooi donkergroen blad en romantisch charmante bloemen.