Cupressus arizonica Fastigiata - Montereycipres

De Cupressus arizonica 'Fastigiata' is een zuilvormige variant van de Arizona cipres, met een smalle, rechtopgaande takkenstructuur die een smalle, dichte en regelmatige zuil vormt, in een prachtig groen met grijsblauwe weerschijn. Deze grote conifeer groeit snel en vormt binnen enkele jaren een mooi solitair exemplaar om een entree te markeren, een lange oprit te omzomen of een grote ruimte te structureren. Het is ook een winterharde en zeer meegaande boom, gemakkelijk te kweken in elke goed doorlatende grond, zelfs zeer kalkhoudende en droge grond in de zomer.

De Cupressus arizonica, beter bekend als de gladde cipres of blauwe cipres, is een soort uit de cipresfamilie (Cupressaceae). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit het zuidwesten van de Verenigde Staten en Mexico, met name uit Arizona, het zuidwesten van New Mexico, het zuiden van Californië en het westen van Texas. Het is een boomsoort die daar in kleine groepjes voorkomt op de hellingen van droge bergen, op hoogtes tussen 1800 en 2500 meter, soms op zeer kalkhoudende bodems. In de natuur is de Arizona cipres een middelgrote boom met een min of meer eivormige, kegelvormige groeiwijze, die meer dan 20 meter hoog kan worden en een stamdiameter tot 50 cm kan hebben. De ondersoort 'Glabra', die in Europa het meest in cultuur is, komt oorspronkelijk uit centraal Arizona. Hij kenmerkt zich door een blauwachtiger gekleurd loof.

De prachtige 'Fastigiata'-vorm bereikt gemiddeld 12-13 meter hoogte bij 3 meter breedte op volwassen leeftijd. De groei bedraagt ongeveer 60 cm per jaar. De takken van deze variëteit zijn rechtopstaand en dicht tegen de stam aan geplaatst, die in een spits uitloopt. De schors, bruingrijs van kleur, gaat barsten en schilfert af naarmate de boom ouder wordt. De twijgen dragen een dicht en gezond, wintergroen loof, waarvan de glanzende kleur een mengsel is van groen en blauwgrijs, enigszins blauwgroen. Het is aromatisch en verspreidt een aangename geur bij warm weer. De bladeren van deze conifeer zijn schubvormig, 2 tot 5 mm lang, en bedekken ronde, niet afgeplatte takjes. De bloei bestaat uit vrouwelijke kegels die verschillen van de mannelijke. De vrouwelijke kegels zijn bol- tot langwerpig, 1,5 tot 3,3 cm lang, en bestaan uit 6 tot 14 schubben die van groen via grijs naar grijsbruin verkleuren bij rijpheid, ongeveer twee jaar na bestuiving. Ze blijven meerdere jaren gesloten en gaan pas open na de dood van de boom in een brand. De meer onopvallende mannelijke kegels, 3 tot 5 mm lang, produceren stuifmeel in februari-maart. Het wortelstelsel is penwortelvormig, wat de boom in staat stelt zich zeer diep in de grond te verankeren voor water en voeding, en bestand te zijn tegen wind, zelfs harde wind. De winterhardheid is goed in goed doorlatende grond, tot ongeveer -15°C. Maar hij heeft een hekel aan doorweekte grond in de winter, vooral in koude streken.

De Gladde cipres 'Fastigiata' is perfect om een entree te accentueren, of als solitair geplant voor een groep minder gestructureerde bomen. Een zegen voor droge tuinen, zelfs op stenige grond waar weinig bomen het goed doen, markeert zijn majestueuze vorm en heldere loof een tuin, of deze nu modern, Italiaans of mediterraan van stijl is. Je kunt hem bijvoorbeeld omringen met grijs loof (alsem, lavendel, Perovskia atriplicifolia ‘Blue Spire’, randbloem).

Een resistente cipres:

De 'echte' Arizona cipres (Cupressus arizonica) waar het hier over gaat, mag niet worden verward met de Cupressus glabra, in de volksmond ook wel Arizona cipres genoemd, die in de jaren tachtig massaal als haag werd geplant in tuinen in het zuiden van Frankrijk. Hoewel deze twee soorten verwant zijn, is de eerste schijnbaar veel minder gevoelig voor cipreskanker en andere ziekten die zijn neef, de te vaak gesnoeide haagplant, aantasten.