Colakruid - Artemisia abrotanum

De colaplant (in het Latijn Artemisia abrotanum var Maritima) is een alsem die verwant is aan absintalsem, en door kruidkundigen ook wel citroenkruid, citroenalsem, abrotanum of zilverschoon wordt genoemd. Het is een houtachtige vaste plant met een heel fijn, grijsgroen-blauwachtig blad dat opvallend aromatisch is: bij de geringste aanraking blijft er een geur op je vingers achter die verrassend veel doet denken aan cola. Deze alsem wordt zowel gekweekt om zijn sierwaarde als om dranken, desserts of gerechten op smaak te brengen. Plant hem in het voorjaar, op een zonnige plek in goed doorlatende grond, en oogst de bladeren vanaf de volgende zomer.

De Artemisia abrotanum var. Maritima is oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied, maar wordt veel gekweekt en is verwilderd in gematigde streken. Hij behoort tot de Asteraceae-familie, net als absintalsem en dragon. Hij vormt vrij snel een bossige pol van ongeveer 50 tot 60 cm in alle richtingen, die je compact houdt door regelmatige snoei. Deze plant met een houtige basis en kruidachtige stengels heeft zeer fijn verdeelde, bijna draadvormige, licht kleverige bladeren in een zacht grijsgroen, die rijk zijn aan etherische oliën. Onopvallende, geelgroene bloemen verschijnen van juli tot oktober. Deze kunnen gerust worden afgeknipt zonder dat dit de plant schaadt, integendeel. Hij is winterhard tot minstens -15°C, maar leeft niet erg lang. Snoei hem in het najaar kort terug om een compacte vorm te behouden. In de tuin gedijt de Alsem het beste in de volle zon, zelfs op hete plekken. Hij houdt van lichte, goed doorlatende grond die een beetje vochtig mag blijven, maar doet het ook op arme en vrij droge grond.

Het gebruik van alsem in de keuken is delicaat vanwege zijn bitterheid en vooral vanwege zijn toxiciteit bij hoge dosering. Met mate kunnen de jonge scheuten worden gebruikt om salades op smaak te brengen, in siroop (met citroensap) of als kruidenthee. Ze zijn ook heerlijk in marinades, stoofschotels en bij gegrild vlees. Alsem heeft krampstillende maar ook abortieve eigenschappen, die met voorzichtigheid moeten worden gebruikt. Hij wordt vooral gekweekt om zijn sierwaarde en vanwege zijn afstotende en insectenwerende werking, die zeer nuttig is in de moestuin.

In de siertuin: door zijn mooie bolvorm en kleur is citroenkruid een zeer aantrekkelijke bladplant om te combineren met bloeiende planten. Zet hem bij een pad zodat je zijn loof zo vaak mogelijk kunt aanraken.

Oogst: De bladeren worden geoogst in juni-juli, vóór de bloei, bij voorkeur aan het eind van de dag.

Conservering: de bladeren kunnen vers worden geconsumeerd of worden gedroogd en bewaard op een donkere, droge plaats.

De tuiniertip: spuit in de tuin een gier van Alsem om insecten, knaagdieren en naaktslakken te verjagen. Maak de gier van 1 kg verse planten voor 10 liter water (bij voorkeur regenwater). Doe de planten in een zak, zoals een net voor aardappelen of sinaasappels, zodat je deze kunt verzwaren, bijvoorbeeld met een steen, op de bodem van een niet-metalen emmer. Dek af en roer het mengsel elke dag om. De fermentatie begint na een paar dagen. Als er geen schuim meer is, filter je het en gebruik je de bereiding, verdund tot 10%. Bewaar de gier indien nodig in luchtdichte jerrycans op een koele, donkere plaats.