Stamslaboon Dominal (zaad)

De stamslaboon Dominal is een zeer doorbloeiend ras waarvan de bloei zich opricht, buiten de struik, wat het plukken van de peulen vergemakkelijkt. Deze peulen zijn meestal 18 tot 22 cm lang, zeer vlezig en hebben een ronde doorsnede. Ze worden maar heel langzaam draderig. Dominal is vers te bereiden, geschikt voor inmaak en zeer geschikt om in te vriezen. Er zijn trouwens talloze manieren om sperziebonen te waarderen. Denk bijvoorbeeld aan Italiaanse, Indiase of Libanese bereidingen die vers gegeten worden. Deze recepten zijn ideaal tijdens de zomeroogst. Dit vroege ras is resistent tegen bonenziekten. Het biedt een verrassend hoge opbrengst en u kunt elke 3 tot 4 dagen oogsten van juni tot oktober.

Of het nu voor de peul of het zaad wordt gegeten, de boon is een zeer gewaardeerde groente in de tuin omdat hij heel gemakkelijk te telen is. Hij is zo punctueel dat de tuinder tot op de dag nauwkeurig weet wanneer hij zijn eerste oogst kan doen, namelijk 60 dagen na het zaaien.

Ontdekt in de Nieuwe Wereld en vervolgens vanaf de 16e eeuw in Europa geacclimatiseerd, is de boon inmiddels een onmisbare peulvrucht geworden in alle wereldkeukens. De inheemse Amerikanen teelden hem voor zijn gedroogde zaden, maar het waren de Italianen die in de 18e eeuw de consumptie van de hele peul initieerden door hem onrijp te plukken.
De boon is een liaan met onbepaalde groei. De primitieve rassen zijn allemaal stokbonen en hebben een klimsteun nodig. Later zijn om praktische redenen stambonenrassen geselecteerd, maar ze hebben allemaal ranken die zich om een steun kunnen winden.
De peulen zijn meestal groen, soms geel (boterbonen), gestreept met rood of zelfs paars. Onder de rassen die in het fijne of extra fijne stadium worden gegeten, zijn er de draadbonen die bij rijpheid draden vertonen. Vervolgens wordt de peul perkamentachtig en verliest hij zijn smaakkwaliteit.
De sperzieboon is over het algemeen vleziger en wordt in zijn geheel gegeten, zaden en peulen, zelfs bij rijpheid. De meer recent gecreëerde draad-sperziebonen kunnen jong gegeten worden als extra fijn tot een vleziger stadium als een sperzieboon, omdat ze geen draden vormen.

Onder de droogbonen (waarvan alleen de zaden worden gegeten) wordt onderscheid gemaakt tussen de oogst van verse bonen en die van gedroogde zaden, ongeveer 90 dagen na het zaaien.

De onrijpe groene peulen zijn rijk aan vitamine A, B9 en C, spoorelementen en mineralen. De gedroogde bonen zijn ook zeer rijk aan vitamine C, spoorelementen en vooral aan plantaardige eiwitten.

De oogst: de oogst van verse bonen of jonge peulen begint 60 dagen na het zaaien. Voor verse bonen moet dit gebeuren voordat de peulen beginnen uit te drogen en rimpels vertonen. De bonen moeten nog maar net hun kleur krijgen. Voor de consumptie van peulen vindt de oogst elke 2 of 3 dagen plaats, zowel in het fijne als extra fijne stadium voor draadbonen. De oogst van droge bonen gebeurt door de hele plant af te snijden en deze op te hangen op een droge, luchtige plek. Ze kunnen naar behoefte worden gedopt.

De bewaring: het invriezen van peulen is tegenwoordig de meest voorkomende bewaarmethode. Daarvoor moeten ze worden gekopt, gewassen, 5 tot 6 minuten worden geblancheerd in kokend water en vervolgens in koud water worden gedompeld voordat ze in een schone theedoek worden gedroogd. Eenmaal in een zakje kunnen de bonen in de vriezer op -18°C worden geplaatst. Toch wint het inmaken weer aan populariteit bij een groeiend aantal consumenten vanwege de inherente smaakkwaliteiten van deze bewaarmethode. Net als bij invriezen: kop ze, was ze, blancheer ze en dompel ze dan in koud water. Doe ze vervolgens in potten die u vult met kokend, gezouten water. Sluit ze af en steriliseer ze in een stoofpan of met een sterilisator gedurende 1,5 uur op middelhoog vuur. Zorg ervoor dat de potten volledig onder water staan na ze goed te hebben vastgezet.

Gedroogde bonen: goed gedroogd kunnen bonenzaden een jaar worden bewaard als ze onder goede omstandigheden worden opgeslagen, bijvoorbeeld in luchtdichte potten.

De tuiniertip: bonen hebben, zoals alle leden van de vlinderbloemenfamilie, de eigenschap om stikstof uit de lucht in de bodem vast te leggen dankzij een symbiose tussen plant en bacterie. Ze hebben dus het vermogen om de bodem te regenereren. Een bonenteelt kan worden ingepast in een vruchtwisseling na het onderwerken van groenbemesters.
De boon behoort tot de planten die weinig voedingsstoffen nodig hebben. Traditioneel wordt de teelt van bonen in Midden- en Zuid-Amerika geassocieerd met die van pompoenen en maïs, wat een positieve combinatieteelt vormt. Deze associatie wordt lokaal Milpa genoemd. Bonen gaan ook zeer goed samen met aubergines, wortelen, kolen, aardappelen en radijzen omdat ze elkaar beschermen. Vermijd echter de aanwezigheid van lookachtigen of venkel, omdat hun groei elkaar remt.

Een bespuiting met brandnetelgier helpt effectief tegen bladluisaanvallen en versterkt tegelijkertijd de planten die ervan hebben geprofiteerd.