Crambe maritima (zaad) - Zeekool

De Zeekool, in het Latijn Crambe maritima, is een wilde, meerjarige verwant van de tweejarige kool uit onze moestuinen. Van nature groeiend langs onze kusten, waar hij zeldzaam is geworden, verdient deze even decoratieve als smakelijke kool een plek in onze tuinen – voor het oog, maar ook op het bord. Hij houdt van stenige of zanderige, zeer goed gedraineerde maar niet uitgedroogde grond en betovert met zijn prachtige, blauwachtig-grijze, gekroesde blad en zijn overvloedige, voorjaarsbloeiende, ivoorwitte bloemen met een zoete honinggeur die bijen aantrekt.

Deze zeekool, soms 'Chourbe' genoemd, is afkomstig uit West-Europa en komt voor van Zweden en Rusland tot Portugal, via Frankrijk. In het wild groeit hij op de kiezelstranden van Normandië en hier en daar in het zand en grind langs de kust van Het Kanaal en de Atlantische Oceaan, van Pas-de-Calais tot Morbihan, waar hij nu strikt beschermd is. Het is een zeer langlevende vaste plant die 20 jaar of ouder kan worden. Hij gedijt het best op een zeer zonnige standplaats, in een koel, vochtig zeeklimaat, op een eerder basische (kalkhoudende) en rotsachtige grond die zeer arm is aan organische stof (potgrond, compost), maar rijk aan mineralen. Net als alle koolsoorten behoort hij tot de Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). Het is een zeer winterharde plant (-20°C) die redelijk eenvoudig te kweken is in tuinen met goed gedraineerde grond.

Crambe maritima ontwikkelt zich vanuit een dikke, houtige wortelstok waaruit jonge, krullende en paarse scheuten ontspringen. Deze ontvouwen zich tot grote, ronde, vlezige bladeren met sterk gegolfde randen, bedekt met een blauwachtige, witte waslaag (pruina). Een volwassen pol kan 60-70 cm hoog worden in bloei (40 cm voor het blad), met een minstens even grote breedte. De jonge bladeren zijn eetbaar, vooral als ze worden 'gebleekt' door ze af te schermen van licht met mulch of een terracotta klok. Dit mooie blad blijft in de winter aanwezig. De plant bloeit rijkelijk van mei tot juli, afhankelijk van het klimaat. Talrijke bloemstengels steken boven het blad uit. Ze dragen enkele kleine blaadjes onderaan en vertakken aan de top in pluimen. Elke vrij dichte pluim is bezet met wit tot roze bloemen met 4 bloembladen, die vrij groot zijn en aangenaam geuren. Deze bloei met zoete honinggeur, rijk aan nectar, trekt veel bestuivende insecten aan. Ze maakt plaats voor bolvormige, gelige vruchten, hauwen genaamd, die zaden bevatten. Deze zaden kunnen worden geoogst en vrij gemakkelijk worden gezaaid in maart-april, na een koudeperiode van 2 à 3 maanden.

In de keuken:

Alle delen van Crambe maritima zijn eetbaar; hun smaak verschilt iets van die van moestuinkool. De bladeren (voor de bloei) en de bloemknoppen kunnen rauw of gekookt worden gegeten. De jonge, 'gebleekte' scheuten (bladstelen) worden in de Engelse keuken gebruikt; hun fijne smaak doet denken aan die van kardoen en asperge. De wortels, rijk aan zetmeel en suiker, kunnen gekookt worden gegeten.

In de tuin:

Crambe maritima is een sterplant voor een zonnige rotstuin waar de grond koel blijft. Zet hem tussen enkele grote stenen in een grindborder, waar hij 's winters de show zal stelen. Zijn sterke persoonlijkheid weerhoudt hem er niet van om zich te mengen in gemengde borders met bodembedekkende rozen, vaste of struikvormige salie, daglelies of heide. Redelijk meegaand is de zeekool spectaculair in een vruchtbare, vochtige tuingrond zoals in de moestuin, maar daar veroudert hij vaak minder goed.